جامعهمسایل اجتماعی

تلنگری بر حرف های درگوشی

پیرامون مقوله خودارضایی (بخش دوم)

خودارضایی مقوله ای است که در چیرگی مرزهای جغرافیایی رنگ می گیرد و رنگ می بازد. آن چه بر دشواری درک این مفهوم می افزاید، تابوهای فرهنگی و اجتماعی است که تماشاگر نستوه و ناآرام خود را به سکوتی محتوم فرامی خواند و او را در سایه سار چنین سکوت چیره گرایانه ای، در خیال و خلسه ی ملال آمیز پیش داوری ها مچاله و مچاله تر می کند که پژواک آن تلنگری است ناگزیر بر حرف های درگوشی!

نویسنده

یلدا دنیایی مبرز

در یادداشت پیشین به چیستی مفهوم خودارضایی پرداختیم و بر این نکته ی مهم پای فشردیم که خودارضایی فعالیتی نرمال و بخشی به هنجار از روند رشد طولی انسان است[1] و در تمام مراحل زندگی انسان وجود دارد. از دوران شیرخوارگی آغاز می شود و تا دوران کهنسالی به عنوان رفتاری شایع و معمول ادامه می یابد.[2]

بنابراین صرف نظر از سن تقویمی، جنس و جنسیت، خودارضایی رفتاری نسبتا شایع در میان افراد جامعه می باشد. ناگفته پیداست که به طور طبیعی و زیستی میل جنسی، تکانه ها و سائق های جنسی در هر دو جنس وجود دارد. بر اساس مطالعات مختلف، مردان زودتر و بیشتر به خودارضایی می پردازند و آن را به عنوان فعالیتی برای رسیدن به ارگاسم (اوج لذت جنسی) دنبال می کنند.[3]

در این شماره برآنیم که به سه پرسش اساسی پیرامون این مقوله پاسخ دهیم. آیا خودارضایی یک رفتار به هنجار است یا یک رفتار نابه هنجار؟ آیا یک بیماری و” انحراف جنسی” است یا یک اختلال  و ” کژکاری جنسی” ؟ و آیا خودارضایی با عوارضی که برساخت های فرهنگی، اجتماعی و ایدئولوژیک همواره بر آن پافشاری می کند، همراه است؟

 

خودارضایی، برخورد احساسی یا رویکرد علمی؟

گرچه بر اساس برساخت های فرهنگی و اجتماعی از خودارضایی همواره تحت عناوینی چون ” نابه هنجاری”، “اختلال جنسی” و ” انحراف جنسی” یاد می شود اما لازم است بدانیم که هر واژه ای دارای بار معنایی خاصی است. از این رو باید به جای واژگان انتزاعی ایستا و غیرعلمی که به احساس گناه، اضطراب و افسردگی هر چه بیشتر افراد دامن می زند، هر یک از این واژه ها  طبق تعریف علمی خود به کار برده شوند.

 

خودارضایی رفتاری به هنجار یا نابه هنجار؟

این که کدام یک از نگرش ها و رفتارهای جنسی نابه هنجار و کدام یک به هنجار هستند از جامعه ای به جامعه ی دیگر متفاوت است و تحت تاثیر کلیشه های فرهنگی و اجتماعی همان جامعه است. به عبارتی این کلیشه های قرادادی هستند که نیک و بد و استانداردهای هنجار یا نابه هنجار را تعیین می کنند. از این رو ممکن است خودارضایی در یک جامعه رفتاری به هنجار و در جامعه ای دیگر انحراف از هنجارهای فرهنگی، اجتماعی و یا یک رفتار غیرانطباقی تلقی شود.

خودارضایی، کژکاری و اختلال جنسی یا انحراف جنسی؟

سیکل پاسخ جنسی در انسان به عوامل متعددی چون ژنتیک، ویژگی های آناتومیک، فیزیولوژیک، روانشناختی، فرهنگی و محیطی بستگی دارد و شامل چهار مرحله ی تمایل، برانگیختگی، ارگاسم و فرونشینی است که در این بین تمایلات جنسی افراد انسانی به هویت جنسی[4] (احساس مرد یا زن بودن)، جنسیت[5] (که تحت تاثیر برساخت های اجتماعی و فرهنگی شکل می گیرد)، گرایش جنسی[6] و رفتار جنسی[7] بستگی دارد.

از این رو اختلال و کژکاری جنسی[8] عبارتی است که برای توصیف مشکلات موجود در هر یک از این مراحل به کار می رود.[9] همچنین لازم به توضیح است که طبق تعریف، انحراف جنسی[10] یک بیماری روانی مربوط به مرحله ی تمایل جنسی است و شامل رفتارهای تماشاگری، نمایشگری، مازوخیسم، سادیسم، مبدل پوشی، پدوفیلیا[11]، زوفیلیا[12] و … است [13]  و به رویکرد تشخیصی و درمانی خاص خود نیازمند است که محور بحث ما  در این نوشتار نیست. بنابرین طبق تعریف علمی، خودارضایی نه در گروه اختلالات جنسی و نه در گروه انحرافات جنسی جای می گیرد.

 

خودارضایی به مثابه ی شمشیری دو لبه

تابوهای فرهنگی و اجتماعی
خودارضایی و حس گناه

گرچه خودارضایی بخشی به هنجار از روند رشد طولی انسان است و راهی طبیعی برای خودآموزی جنسی، رهایی از سائق ها و تنش های جنسی است و حتی در مواردی به عنوان رویکردی درمانی در نظر گرفته می شود[14] اما به شمشیر دولبه ای می ماند که  حتی صاحب نظران امر نیز با احتیاط به طرح و شرح آن می پردازند.

خودارضایی همانند هر رفتار دیگری اگر خارج از کنترل ارادی و وسواس گونه انجام شود می تواند بهداشت روانی، جسمی، جنسی و باروری فرد را مخدوش سازد. روش انجام خودارضایی شامل طیفی است که می تواند از لمس ساده تا استفاده از وسایل مخاطره آمیز متفاوت باشد.

از این رو خودارضایی می تواند با آسیب جسمی، کبودی، پارگی، خون ریزی، عفونت و حتی لزوم بستری در مراکز بهداشتی و درمانی همراه باشد. عادت به حالت قرار گیری خاص، عادت به مکان و زمانی خاص، تصورات و رویاهای ویژه، شتاب و عجله ی ناشی از ترس از دیده شدن (که می تواند به انزال زودرس در مردان منتج شود)، وابستگی به محرک های بصری چون فیلم و تصویر و فاصله گرفتن از سایر حواس پنج گانه مثل لمس می تواند در روابط جنسی دو طرفه، به ویژه در روابط زناشویی بسترساز اختلالات جنسی باشد.

همچنین در موارد اعتیاد جنسی به رفتار خودارضایی که به صورت عملی تکراری و وسواس گونه انجام می شود ممکن است زندگی روزمره ی شخص با اختلال مواجه شود. در این میان اما احساس گناه، تشویش، اضطراب و ترس مضمونی مکرر و کانون افسانه های شنیده و ناشنیده ی ماست و شاید افراد جامعه ی انسانی بیش از سایر عوارض احتمالی با آن دست به گریبان باشند.

این ترس و تشویش در افراد نشات گرفته از آموزه هایی است که از اوان کودکی و در نتیجه ی برساخت های فرهنگی و اجتماعی شکل می گیرد. این آموزه ها به مثابه ی یک تابوی سرسخت و هراسناک نه تنها از میزان این رفتار نکاسته اند بلکه با برچسب زنی های آمرانه، یک سویه و غیرعلمی و گرفتن مجال بحث و گفتگو به زیست محنت بار افراد منجر می شوند که این شورمندی در بسیاری از موارد به جنبه های دیگر زیستی افراد تسری می یابد.

ریشه هایی که گرچه دیده نمی شوند اما آبستن بسیاری از مشکلات فردی و بین فردی در میان افراد است. در حالی که بین مفهوم خودارضایی از دیدگاه عموم و مطالعه علمی این مقوله تفاوت عمده وجود دارد. بر اساس مطالعات مختلف انجام شده خودارضایی زمانی یک علامت روانی بیمارگونه به شمار می آید که به صورت وسواس گونه و خارج از کنترل ارادی شخص در آید و در چنین حالتی نه به دلیل ماهیت جنسی آن، بلکه به دلیل خاصیت وسواسی و جبری، علامتی از یک اختلال هیجانی محسوب می شود.[15]

 

پانویس ها


1- ایس، فیلیپ، ترجمه مهشید فروغان، رشد انسان، روان شناسی از تولد تا مرگ، تهران، ارجمند، چاپ چهارم، 1388، ص 395

2- برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به: نوغانی، فاطمه، محتشمی، جمیله، شاهسوند، اسمعیل، بهداشت روان ، تهران، سالمی، چاپ دوم، 1388، جلد دوم، فصل اختلالات روانی، جنسی

3- برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به سادوک، جیمز بنجامین، سادوک، ویرجینیا، روئیز، پدرو، ترجمه ی دکتر فرزین رضاعی، خلاصه ی روانپزشکی کاپلان و سادوک، علوم رفتاری / روانپزشکی بالینی، تهران، ارجمند، چاپ اول،1395 ، فصل 17

4-Gender identity

5-Gender

6-Sexual orientation

7-Sexual behavior

8-Sexual disorder

9- سلیگمن، مارتین، روزنهان دیوید، والکر،الاین، ترجمه دکتر رضا رستمی، علی نیلوفری، مینا قبادی، آسیب شناسی روانی تهران، ارجمند و نسل فردا، چاپ اول، 1389، جلد دوم

10-Paraphilia

11- تمایل به برقرای رابطه جنسی با کودکان

12- تمایل به رابطه جنسی با حیوانات

13- برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به سادوک، جیمز بنجامین، سادوک، ویرجینیا، روئیز، پدرو، ترجمه ی دکتر فرزین رضاعی، خلاصه ی روانپزشکی کاپلان و سادوک، علوم رفتاری/ روانپزشکی بالینی، تهران، ارجمند، چاپ اول، 1395، فصل 17

14- برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به دکترشیرمحدی، حمیدرضا ( پایه گذار طب نوین جنسی در ایران) ، راهنمای کامل تشخیص اختلالات جنسی، تهران، نشر جامعه نگر، چاپ دوم، 1383

15- سادوک، جیمز بنجامین، سادوک، ویرجینیا، روئیز، پدرو، ترجمه ی دکتر فرزین رضاعی، خلاصه ی روانپزشکی کاپلان و سادوک ، علوم رفتاری/ روانپزشکی بالینی ، تهران ، ارجمند ، چاپ اول ، 1395، ص 190

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن بلوک تبلیغات از ما حمایت کنید.