جامعهزنانمسایل اجتماعی

اشک هایش

درباره ی شکاف نسلی یا شکاف فرهنگی در جامعه ی ایران با نگاهی به اعترافات مائده هژبری

شکاف ارزشی در بین بسیاری از خانواده های مدرن قابل مشاهده است… امروزه با ورود وسایل و تکنولوژی های جدید به عرصه خانواده ها شاهد این هستیم که والدین و فرزندان ساعت های متمادی در کنار یکدیگر می نشینند، بدون آن که حرفی برای گفتن داشته باشند در شرایط فعلی روابط موجود میان والدین و فرزندان به سردی گراییده و دو نسل به دلیل داشتن تفاوت های اجتماعی و تجربه های زیسته مختلف، زندگی را از دیدگاه خود نگریسته و مطابق با بینش خود آن را تفسیر می کنند.

شیرین بیان اعظم، فتحی سروش، پیراهری نیر. شکاف نسلی در ایران (مورد مطالعه خانواده های شهر گرمسار)، فصلنامه ی پژوهش اجتماعی، سال هشتم، شماره بیست و نهم، زمستان 1394، ص 127

نویسنده

سپهر ساغری

از برخورد با میتینگ کوروش تا اعتراف تلویزیونی مائده هژبری مبین رویکرد پلیسی به نسلی است که متفاوت می اندیشد و رفتار می کند. ارزش های فرهنگی و اجتماعی نسل های پیشین را باور ندارد و دنبال آن است تا طرحی نو دراندازد.

البته برای یک جامعه پدرسالار و معتقد به “در خانه اگر کس است یک حرف بس است”، تفاوت نه به معنای استقلال و هویت فردی که به عنوان تمرد از اصول لایتغیری تعبیر می شود که نسل به نسل گذشته و به مردمان امروز ارث رسیده است. از این رو محترم و قدسی است و می بایست تمکین کرد.

در مقابل نسل جوان در سایه گسترش ارتباطات نه فقط از دیدگاه دیگر هم نسلان خود مطلع می شود که این فرصت را پیدا می کند تا سبک زندگی در دیگر نقاط جهان را نیز مشاهده و مقایسه نماید. دیدن یک فیلم هالیوودی یا سفری چند روز به سواحل ترکیه، صرفا دیدن یک فیلم یا مسافرتی کوتاه مدت نیستند بلکه فرصتی است مغتنم برای مقایسه باورها و سبک زندگی.

 

فرهنگ ایرانی تبلور نفی جوانی

جامعه ی ایرانی به واسطه در حال گذار بودن، با وضعیت متفاوتی نسبت به جوامعی چون انگلستان یا سوئد روبه رو است. در حقیقت در یک جامعه توسعه یافته مقوله ی فردیت و هویت فردی به عنوان یک ارزش و هنجار به رسمیت شناخته شده است. در حالی که در جامعه ایرانی چنین موضوعاتی با کش و قوس های فراوان روبرو است.

در یک جامعه توسعه یافته جوان هجده ساله از خانواده مستقل می شود و مسیر خود را انتخاب می کند. در جوامع سنتی استقلال از خانواده با ازدواج بر اساس موازین شرعی و حقوقی معنا می یابد. در اولی، استقلال فردی نشان دهنده ی بلوغ است در دومی همان رویه به معنای پشت کردن به ارزش های خانوادگی.

در اولی فرزندآوری خارج از ازدواج گناه یا جرم محسوب نمی شود در دومی نه فقط به چشم بزهکار به فرد نگریسته می شود که حتی به فرزند بدنیا آمده شناسنامه تعلق نمی گیرد! در واقع این تقابل بین مدرنیته و سنت است که همچنان ادامه دارد. ویژگی مدرنیته پویایی، تاثیر جهان گستر و تغییر دائمی رسوم سنتی است.

مدرنیته سبب می شود که افراد هر چه بیشتر از قید انتخاب هایی که معمولا سنت در اختیار آن ها قرار می دهد، رها شوند.[1] به بیانی دیگر سنت بواسطه نگاه چارچوب مدارانه اش باورها و رفتارهای نسل خود را قابل تعمیم و اجرا برای همه دوران می داند حال آنکه فرهنگ نسل های جدید، الزاما و تنها با انتقال ارزش ها و اعتقادات و باورها شکل نمی گیرد، بلکه تجارب کلی نسلی جدید در زندگی، در رویارویی با مسائل و مشکلات شکل می گیرد.

از طرفی تلاش های افراد در مجموعه ها، در تطابق با محیط، تغییرات اجتماعی و فرهنگی نقش تعیین کننده ای دارند. این تطابق پاسخگوی دگرگونی های اقتصادی، تکنولوژیک و سیاسی است و به نوبه خود در تحولات فرهنگی موثر می افتد. از این رو نمی توان تغییرات فرهنگی اجتماعی را اتفاقی دانست.[2]

با این حال نگرش موجود در میان تصمیم گیران، خاصه آنکه چه از منظر سنی و چه از منظر فرهنگی نزدیکی با بدنه جوان ایران ندارد، منجر به اتخاذ تصمیماتی می شود که شکاف نسلی موجود را بیشتر و عمیق تر می سازد.

مائده هژبری
مائده هژبری

اگرچه مشکلات فرهنگی و اجتماعی از زمره حوزه هایی هستند که در کوتاه مدت قابل حل و فصل نیستند با این حال می توان با تغییر رویکرد نسبت به علوم اجتماعی و حمایت از انجام پروژه های تحقیقاتی ابتدا به ساکن به آن چه در زیر پوست جامعه در حال گذار است اشراف پیدا کرد و در گام بعدی ضمن بهره بردن از تجارب دیگر ملل دنیا از نظرات و راه حل های جامعه شناسان و متخصصین امر استفاده نمود.

جامعه ایران در کلیت و در کلام خود را علم گرا می داند اما در عمل نسبت به بسیاری از پدیده ها با پیش فرض و کلیشه ای برخورد می کند. خواه مسائل جنسی باشد خواه انتخاب شغل و … از بطن چنین نگرشی قوانینی حاکم می شود که با متر و معیارهای جهانی و بویژه کشورهای توسعه یافته قابل مقایسه نیستند. در این ساخت فکری جای تعجب نیست که تغییر قوانین کودک با سختی و کندی پیش می رود.

پانویس ها


[1]– شیرین بیان اعظم، فتحی سروش، پیراهری نیر. شکاف نسلی در ایران (مورد مطالعه خانواده های شهر گرمسار)، فصلنامه ی پژوهش اجتماعی، سال هشتم، شماره بیست و نهم، زمستان 1394، ص 131

[2]– همان، ص 135

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید

بستن
بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن بلوک تبلیغات از ما حمایت کنید.