فرهنگ ایرانیفرهنگ و هنر

ترجمه هایی از هدایت

نگاهی به ترجمه های صادق هدایت از متون پهلوی

کتاب ر ه آورد هند: برگردان هفت متن پهلوی به فارسی به سفر چند ماهه صادق هدایت به هند و فراگیری زبان و خط پهلوی در آن کشور اشاره دارد. 

کتاب الکترونیک ر هآورد هند: برگردان هفت متن پهلوی به فارسی
www.ketabrah.ir

مترجم

مهدی کاشف

صادق هدایت در سال 1936 به هند سفر کرد و برای کمتراز 2 سال، به امید سکونت دایمی در آنجا اقامت گزید. در بمبئی 1، در کنار محقق پارسی مشهور، بهرام گور تهمورس آنکلساریا 2، به مطالعه و یادگیری فارسی پهلوی 3 و پاژند 4 روی آورد. به طور کلی احساس هدایت نسبت به آنکلساریا مثبت بود و او را از بسیاری همکاران اروپای یاش آگاه تر و با سوادترمی دانست.(1)

هدایت هفت های دو یا سه جلسه در کلاس های آنکلساریا شرکت می کرد (2). در همان زمان آنکلساریااز هدایت خواست که به او در تبدیل تعدادی متن پهلوی    فارسی نوین و تهیه فرهنگنامه برای فارسی پهلوی، کمک کند(3).

این همکاری منجر به ترجمه چندین متن پهلوی به فارسی امروزین شد. اگرچه لازم به ذکر است که بیشتر این متون پیشتر بوسیله ی آنکلساریا به انگلیسی ترجمه شده بودند.

این متون شامل جیزیستیگ ابالیش 5، شرح مناظر های بین یک زندیک 6 و آذرفرنبغ فرخزادان 7 رهبر جامعه ی زرتشتیان؛ شهرستان های ایرا نشهر 8، بلندترین متن جغرافیایی موجود در زبان فارسی پهلوی؛ جاماسب نامه 9، که متنی مربوط به آخرالزمان است؛ شکند گمانیکویچار یا گزارش گما نشکن 10 ، بحث و گف توگویی در برابر عقاید و مکاتب دهریس 11 ،آیین مانوی 12 ، یهودیت، مسیحیت و اسلام؛ کارنامه اردشیر بابکان 13 ، رمانی تاریخی که حرفه و زندگی بنیانگذار  سلسله ی ساسانیان را شرح می دهد؛

زهن وهمن یسن یا تفسیر بهمن یسن 14 ، که یک متن دیگر در مورد آخرالزمان، می شود. هدایت اولین فارسی زبانی بود که این متون پهلوی را به فارسی نوین ترجمه کرد. کیفیت ترجمه ها نسبت به زمان خودش از سطح خوبی برخوردار است.

او همچنین سبک خواندن جدیدی پیشنهاد کرد. هدایت ملاحظاتی نسبت به تمام تک نوشته های پیشین پهلوی انجام داد و در موارد لازم از آن ها انتقاد می کرد. برای مثال، در ترجمه او از شهرستان های ایرا نشهر (قطعه 25) به درستی ترجمه مارکوارت 15 ، که دیوار اعراب 16 را خلیج فارس در نظر گرفته بود، زیر سوال برد.

پانویس های او در جیزیستیگ ابالیش مهم هستند، گاهی اوقات حتی فراتر از آن هایی که بوسیله ی چاچا 17 ایجاد شده اند. هرچند، تمام ترجمه های هدایت بر اساس کارهای قبلی آنکلساریا در کارنامه اردشیر بابکان و تفسیر بهمن یسن؛ اچ. چاچا در جیزیستیگ ابالیش؛ جی.مارکوارت در شهرستان های ایرا نشهر؛ جی.مسینا 18 در یادگار زریران 19 و ای.دبلیو.وست 20 در گزارش گمانشکن، بوده است.

هدایت همچنین مقاله ای در مورد خط فارسی پهلوی 21 و مقاله ای دیگر درباره هنر ساسانیان 22 نوشته است. ه مچنین یادداشتی به زبان فرانسه با عنوان”جادوگری در ایران” 23 ، در مجله Le Voiled’lsis24 در آگهی درگذشت آنکلساریا چاپ شد(4)، به رشته تحریر درآورد. ابراهیم پورداوود هدایت را برای ترجمه هایش از متون پهلوی، مورد تحسین و تمجید قرار داد.

آنچه که در مورد این متون مشهود است، این است که بخش اعظم آن ها ها به وسیله جامعه زرتشتی در دوران ابتدایی اسلام نوشته شده اند، حقیقتی که تاثیر عمیقی بر روی دیدگاه هدایت از اعراب و اسلام داشت.

فعالیت های اولیه هدایت در این زمینه باعث برافروختگی حس ملی گرایی در او شد که در برخی از رمان های بعدی او به وضوح به چشم می خورد. حتی دیدن عناصر موازی بین دیدگاه زرتشتیان درباره آخرالزمان و پایان کار هدایت، امکا نپذیر است.

 

منابع:

1-Bahārlu, p. 716
2-Bahārlu, in Hedayat, 1993, p. 708
3-Bahārlu, in Hedayat, 1993, p. 713; letter written by Hedayat to Minovi Majmuʾe-ye neveštehā-ye parākanda-ye Ṣādeq Hedāyat, 1344; Amir Kabir Publishers,.2nd ed

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید

بستن
بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن بلوک تبلیغات از ما حمایت کنید.