تیتر اولجامعهزنانمسایل اجتماعی

زن و مرد، برابری یا تفاوت؟

بازخوانی مفهوم برابری جنسیتی به مناسبت 8 مارس روز جهانی زن

اگر زنان می توانند کارگر راه آهن در روسیه باشند، پس چرا نتوانند به فضا پرواز کنند؟


والنتینا ترشکووا
فضانورد روس

نسیم داودی پناه نویسنده: نسیم داودی پناه

ما فراسوی هر جنسیتی، انسانیم و انسان مجموعه ای از خواست ها، نیازها، اندیشه ها و رفتارها است. بی شک تمام این نمادهای بشری در همگان وجود دارد اما آنچه مقدار و کیفیتشان را دست خوش تغییر می کند، سرشت ذاتی هر فرد است.

اینجا است که مسئله جنسیت خود را آشکار می سازد. افراد نسبت به جنسیت شان حالات، خواست ها و اندیشه هایشان دچار تغییر می شود. همگان آگاهند که همه چیز نسبی است و هیچ امر مطلقی در این باب وجود ندارد و مقاله حاضر نیز با در نظر گرفتن این حقیقت نوشته شده است. با این توضیح نوشته پیش رو در نظر دارد به مناسبت 8 مارس به بازخوانی مفهوم برابری جنسیتی بپردازد.

 

زنان و کلیشه های جنسیتی

در دوره پیشا مدرن، سبک و سیاق زندگی های اجتماعی و خانوادگی تقریبا در تمام جهان یکسان بود. زنان امور منزل را اداره می کردند و کودکانشان را پرورش می دادند. در طرف دیگر مردان بیرون از خانه برای معاش همسر و فرزندانشان تلاش می کردند اما با صنعتی شدن جهان و ورود به دنیای مدرن، نقش ها رفته رفته دگرگون شد و در مسئولیت های سنتی و دیرآشنا، تحولات بنیادین پدید آمد.

زندگی به سمتی پیش رفت که دیگر درآمد یک تن کفاف هزینه خانوار را تأمین نمی کرد از این رو زنان نیز دسته دسته در بخش های مختلف مشغول به کار شدند و صاحبین کسب و کار خرسند از تولید بیشتر و سودآوری بالا، زنان و حتی کودکان را به کار کشیدند و بهره بردند.

این تغییر در سبک زندگی سبب شد زنان نیز هم پای مردانشان بیرون از خانه مشغول کار باشند اما نابرابری دستمزدها آنان را به شورش و اعتراض کشاند. سرانجام این اعتراضات گسترده در سال های متوالی و کشورهای گوناگون به نتیجه رسید و امروزه دست کم در کشورهای پیش رفته، شاهد وضع قوانین متعدد در جهت حمایت از حقوق زنان هستیم.

حمایتی که بیشتر تحت عنوان “برابری زن و مرد” از آن یاد می شود. متن پیش رو قصد دارد درباره این “برابری” بیشتر کنکاش کند. واژه ای که هر چند به ظاهر زیبا و فریبنده است اما مفهومش گاه چندان منفعتی برای زنان ندارد و به قول ویکتور هوگو “زنانی که به دنبال برابری با مردها هستند آرزوی بسیار کوچکی دارند.”

البته باید توجه داشت در اینجا صحبت از حقوق مدنی نیست زیرا هر شهروند مدرنی در دنیای امروز می داند حقوق انسان ها در جامعه اعم از شرایط ازدواج و جدایی، دستمزد و بهره مندی از امکانات و حتی ارث و دیه باید یکسان باشد و هیچ تفاوتی میان انسان ها در برخورداری از منافع نیست اما آنچه جای تأمل دارد، برابری سرشت زنانه و مردانه است.

ناخودآگاه جمعی بشر که طی قرن ها شکل گرفته و اکنون به طور یک داشته عظیم به ما رسیده است، حکایت از تفاوت سرشتی زن و مرد دارد. جنس مونث از دیرباز به داشتن روحیه لطیف، حساسیت بالا، جزء نگری و ظرافت شناخته شده است.

در این که گاهی شرایط ایجاب می کند تمام این روحیات و خلقیات دگرگون شود و زن نسبت به موقعیت و وضعیت حال، قدرتی از خود بروز دهد که حیرت برانگیز است، بحثی نیست. کما اینکه استعداد ایشان در عرصه های مختلف اعم از علم و سیاست برکسی پوشیده نیست.

آنان که هوادار حقوق برابر زن و مرد هستند معتقدند در طول تاریخ به زن آن طور که شایسته اش بوده، توجه نشده است. او را جنس دوم پنداشته اند و زیر دست و فرمان بر و ضعیف بار آورده اند. هوش و خردش را دست کم گرفته و در مسائل مهم دخالتش نداده اند و به جسم او بیش از شخصیتش توجه کرده اند.

تاریخ نیز گواه این بی عدالتی ها است و مستنداتش رد پای همه ظلم ها و در پستو نگاه داشتن ها را آشکار می سازد. از این رو وقتی به اعتراضات دنیای مدرن علیه ستم ها و بی عدالتی هایی که در حق زنان صورت گرفته می نگریم، به جرأت می توان گفت تمام این مطالبات بر حق بوده و زنان می بایست خود و هویت خود را اثبات می کردند. اما به نظر می رسد آنچه میان فریادهای برابری مرد و زن کم جان تر به گوش می رسد، مسئله تفاوت ها است.

 

برابری زنان و مردان
برابری زنان و مردان

برابری به معنی همسانی نیست

امروزه اگر زنی پشت ماشین هجده چرخ بنشیند و در جاده های پر پیچ و خم رانندگی کند، به عنوان زنی نمونه و خاص در تلویزیون معرفی می شود چون کاری مردانه انجام داده است. در حالی که هر کاری تنها نیازمند کسب مهارت و تجربه است و این دست نمونه های برابری، سودی برای زنان ندارد.

زنان امروز باید کسب مهارت کنند و آگاه باشند. در مسیر رشد گام نهند و زندگیشان را بسازند اما تمام این ها نباید تحت شعار “برابری با مردان” صورت پذیرد زیرا این مفهوم آنان را از خود بودن و زن بودن دور می کند. این رقابت بی پایه که زنان هم مثل مردان هستند و بر تمام کارهای مردانه قادرند، سبب شده زنان از خود و شخصیت ویژه خود فاصله گیرند.

دور از ذهن نیست آنچه در این میان می تواند رخ دهد دوری مردان از زنانی است که خصلت و رفتار اجتماعی شان به مردان شباهت یافته است. در چنین موقعیتی زن از روی فطرت ذاتی اش دست به اعمالی می زند تا مورد توجه مردان قرار گیرد و آن همان پرداختن بیش از حد به ظاهر خویشتن است!

آرایش های غلیظ، اعمال جراحی های گوناگون، پوشیدن لباس و کفش هایی که به شدت زنانگی را نمایش می دهد. در حقیقت شخصیت زنان قربانی تعریف خاصی از برابری شده است. تعریفی که بیشتر مبین همسانی است تا برابری. حال آن که اگر جامعه به جای شعار “برابری” بر تفاوت ها تأکید می کرد و با شناخت، پذیرش و درک این تفاوت ها جایگاه و حرمت هر جنسیت را حفظ می کرد، شاهد چنین افراط و تفریط هایی نمی بودیم.

“بسیاری از زنان روزگار ما می خواهند مانند مردها رفتار کنند اما مترصد عشق و احترام و آزادی بیشتر هستند و در جریان آن ارزش های خود را منکر می شوند. جنبش طرفداری از زنان به اشتباه به زن ها توصیه می کند که رفتارهای مردانه داشته باشند به همین دلیل زن ها تا حدود زیاد ارزش ها و کیفیت خود را منکر شده اند…

زن و مرد ضمن آنکه باید هویت بالقوه خود را تعالی بخشند، لازم است که به ویژگی های خاص جنسیت خود توجه داشته باشند.”[1]  زنی که به دلیل فشار اجتماعی دنیای امروز از صبح تا غروب به اندازه یک مرد و گاه بیشتر از او بیرون از خانه مشغول کار باشد و در خانه نیز متعهدانه اغلب امور منزل و فرزندانش را انجام دهد، خسته و فرسوده خواهد شد.

در واقع او چند برابر مرد مسئولیت پذیرفته است. چگونه می توان بر چنین وضعیتی نام برابری نهاد؟! جامعه باید تفاوت بین زن و مرد را درک کند. در این صورت حقوقی که در دوران های مختلف از او گرفته شده است را برسمیت خواهد شناخت. یقینا داشتن بانوانی که ضمن برخورداری از مهارت و دانش لازم خصایص زنانگی خود را پنهان یا سرکوب نمی کنند، اجتماع را نیک خوتر و کم تنش تر خواهد ساخت و این پاداش جامعه ای است که در پی یکسان سازی و همگون کردن مردها و زن ها نباشد.

 

پانویس 


[1]– زن مرد ارتباط، جان گری، مترجم: مهدی قره داغی، ناشر: دایره، چاپ سوم، سال نشر: 1381، صفحه: 84

 

برچسب ها

پاسخی بگذارید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن مسدودکننده تبلیغات از ما حمایت کنید