فرهنگ ایرانیفرهنگ و هنر

فریدون جنیدی پرچم دار فرهنگ ایرانی 

بررسی جهانی سازی و نگاهی اجمالی به کارنامه ی استاد فریدون جنیدی به مناسبت 20 فروردین زادروز ایشان

“برپاي خيزيد و فرهنگ خويش باز شناسيد، جايگاه خويش و کشور خويش را در جهان بازيابيد و ارزش دستاوردهاي بي شمار فرهنگي پدران و مادران خويش را در پهنه ميدان فرهنگ جهاني باز بينيد. در اين زمان که هياهويی خفيف، از جنبش آبخيزهاي ژرفاي درياي جان ايرانيان به گوش مي رسد و از همه سو جنبش هاي فرهنگي تازه را پديد مي آورد، اين زمان زرين را که همهمه نهفته بيداري جان ايرانيان، نرم نرمک آشکار مي شود از دست مدهيد! اين تپش، تپش دل فرهنگ ايران است، آن را دريابيد! اين دم، دم گرم جان نياکان است آن را فروبريد.”

اين دم، دم گرم جان نياکان است آن را فروبريد  www.farhangemrooz.com.ir

نویسنده

نسیم داودی پناه

فرهنگ از آن دست مفاهیمی است که ارایه تعریف واحدی از آن سخت و دشوار می نماید. به نظر می رسد با وجود تعاریف فراوان و مختلفی که از فرهنگ ارائه شده است، هر شهروند درکی از مفهوم فرهنگ در ذهن دارد که در عین حال با تعاریف دیگران، پیوندهایی منسجم و نامحسوس دارد.

از طرفی فرهنگ و تمدن رابطه ای تنگاتنگ با یکدیگر دارند به طوری که انسان بدون فرهنگ، موجودی ماقبل انسانی و از هر جهت فقیر به نظر می رسد. شاید از این رو است که انسان را موجودی فرهنگی می دانند. زیرا بدون فرهنگ، وجود انسان حقیقی، متعالی و بالنده دور از ذهن است.

فرهنگ ساختاری پیچیده و پویا است که در روند رشد و تکامل وجود اجتماعی انسان برای سازگاری با محیط طبیعی و اجتماعی از سوی انسان جمعی خلق شده و پرورده می شود و به عنوان میراثی اجتماعی از نسلی به نسلی دیگر منتقل می گردد و می توان آن را نوعی «کل» تجزیه ناپذیر دانست که دارای ویژگی هایی همچون روحی، عقلی، باورها، رسم ها، رفتار، علوم، هنر و مجموعه ساختارهای نمادین بوده و چه بسا گسترده تر از این باشد.

 

جهانی شدن یا جهانی سازی، مسئله این است

در بلندای زمان و دوران ممکن است فرهنگ دچار دگرگونی هایی شود و دست خوش هنجارافزایی ها و یا هنجارشکنی ها گردد. چنین فرایندی بیشتر در قرون اخیر به چشم می خورد و صاحب نظران آن را نتیجه ی گریز ناپذیر جهانی شدن می دانند اما اساسا میان جهانی شدن و جهانی سازی تفاوت وجود دارد.

جهانی شدن امری طبیعی، تدریجی و تکاملی است که در پی آن هویت ها از چارچوب خود خارج می شوند و به سوی بشری شدن سوق می یابند اما جهانی سازی که امری است تحمیلی و دفعی، به سبب سود کلان، قدرت های مسلط را حریص می کند تا فرهنگ و سیاست بر ساخته ی خویش را بر دیگر جوامع تحمیل کنند که نتیجه ی آن از بین رفتن هویت ملی و مخدوش شدن هویت فردی است.

بنابراین جهانی سازی نوعی از خود بیگانگی را بار می آورد که پیامدهایی همچون حس حقارت هویت فردی، ملی و مذهبی در پی دارد که باعث می شود جوانان یک سرزمین پشت به فرهنگ و گنجینه ی خودی کرده و ناگوارتر آنکه نسبت به همه ی این داشته ها ناآگاه باشند و در عوض شیفته تقلید فرهنگ قدرت مسلط شوند.

نکته ی قابل تأمل آن است که نباید مزایای جهانی شدن در سایه ی سنگین مضرات جهانی سازی یکسره کنار گذاشته شود. باید در نظر داشت فرهنگ از راه تعامل و ترکیب، گسترش و بسط می یابد. از سویی دیگر موجب تقویت هویت بومی می گردد چون هویت در مقایسه با دیگری ساخته می شود. همچنین جهانی شدن بستر و امکان عرض اندام فرهنگ های دیگر را فراهم می آورد؛ فضاهای بسته ی فرهنگی را فرو می ریزد و اسباب تنوع و رستاخیز فرهنگی را به وجود می آورد. پس نمی توان جهانی سازی را با جهانی شدن خلط کرد.

 

 

استاد فریدون جنیدی
استاد فریدون جنیدی

فریدون جنیدی و هویت ایرانی در عصر جهانی شدن

جهانی سازی، ساز و کاری است برای تهی سازی هویت اجتماعی از هر گونه محتوا و جهان را به سوی از هم پاشیدگی سوق می دهد برای اینکه مردم را به مردمی بی وطن، امت و دولت تبدیل کند تا امکان بهره کشی از نوع مدرن را از آن ها فراهم آورد.[1]

با توجه به آن چه عنوان شد بیداری ملت ها و اعتماد آن ها به ارزش ها، باورها و فرهنگ های بومی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بارزترین نمود فرهنگی و گنجینه ی ارزنده ای که بر تارک ایران می درخشد، شاهنامه ی حکیم ابوالقاسم فردوسی است. شاهنامه، نامه ی فرهنگ و منش ایرانی است.

فرهنگی که در طول زمان پایدار مانده است. برای ورود به شاهنامه شایسته است به دو پرسش پاسخ دهیم: ایران چیست و ایرانی کیست؟ دلیل نیاز پاسخ به این دو پرسش، روزگاری است که در آن زندگی می کنیم. روزگار شتاب، فروپاشی و گسست. با وجود این، جای نیک بختی است که افرادی در این روزگار هستند که عمر گران مایه ی خویش را صرف پاسخ به این دو پرسش کرده اند تا فرزندان این سرزمین را از داشته هایشان آگاه سازند.

یکی از این پژوهشگران، استاد “فریدون جنیدی” است. وی ایران شناس و از پژوهندگان فرهنگ و زبان های باستانی است که زمینه ی اصلی فعالیتشان شاهنامه پژوهی است. بی گمان بنیانگذاری سازمان پژوهش فرهنگ ایران، “بنیاد نیشابور”، که در سال 1358 تأسیس گشت، یکی از مهم ترین ثمرات کارنامه ی درخشان ایشان است.

بنیاد نیشابور جایگاهی است برای آن که به گونه ای علمی و پژوهشی به ایران و فرهنگ ایران پرداخته می شود. استاد فریدون جنیدی در این نهاد علمی به طور افتخاری و کاملا رایگان به آموزش زبان های پهلوی و اوستایی و برگزاری انجمن های شاهنامه خوانی مشغول هستند.[2]

از ایشان آثار گران بهایی در دست است که اغلب بازگو کننده ی فرهنگ ایرانی و یا تاریخ و ادب این سرزمین هستند. کتاب هایی همچون “تاریخ مهندسی در ایران” که نخست بار در سال 1361 منتشر شده است، کتاب “زروان، سنجش زمان در ایران باستان”، “کارنامه ی ابن سینا” که کتابی است در معرفی چهره ی واقعی ابن سینا، کتاب یازده جلدی “داستان های رستم پهلوان” ویژه نوجوانان و کتاب “داستان ایران بر بنیان گفتارهای ایرانی” با موضوع مهاجرت و زندگی آریایی ها که در آن درباره ی خانه سازی، استفاده از جانوران برای کار در جامعه ی انسانی، پزشکی و سفال، به طور مفصل بحث شده است.

علاوه بر این آثار، از استاد جنیدی تألیفات دیگری همچون “فرهنگ واژه های اوستایی”، “حقوق بشر جهان امروز” و “حقوق بشر در ایران باستان” و “نامه ی فرهنگ ایران” در دست است که همگی در انتشارات بلخ، وابسته به بنیاد نیشابور به چاپ رسیده اند.[3]

اما یکی از بحث برانگیز ترین آثار جنیدی، ویرایش شش جلدی شاهنامه است که افرادی مانند استاد ابوالفضل خطیبی و دکتر سجاد آیدینلو نقدی بر آن نوشته اند. این ویرایش که به گفته ی برخی ذوقی است مبتنی بر لزوم تطبیق ابیات با اندیشه های ایران باستان، توجه به معانی ریشه ای واژه ها، بی معنی بودن ابیات، تاریخی انگاری همه ی داستان های شاهنامه، استناد به ضبط نادرست بیت ها، نادیده گرفتن کاربردهای کهن لغات و بی توجهی به دستور تاریخی و جنبه ی سخن ادبی فردوسی. در نظر داشتن تمام این نکات که در جلد نخست ویرایش شاهنامه به طور مفصل ذکر شده است، سبب شده حدود دو سوم ابیات شاهنامه الحاقی دانسته شود و در متن شاهنامه ذکر نگردد.

 

پانویس ها


[1]– مهدی امیری، ابعاد و پیامدهای جهانی شدن، کیهان فرهنگی، شماره: 1730، صفحه: 2

[2]– برای کسب اطلاعات بیشتر بنگرید به www.bonyad-neyshaboor.ir

[3]– برای مطالعه بیشتر بنگرید به نشر بلخ www.bonyad-neyshaboor.ir

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن بلوک تبلیغات از ما حمایت کنید.