تیتر اول

به مناسبت روز جهانی حیات وحش

گربه های بزرگ

پویا اشکانی

 

مجمع عمومی سازمان ملل در تاریخ 20 دسامبر سال 2013 میلادی برابر با 29 آذر ماه سال 1391 خورشیدی، روز سوم ماه مارس (دوازدهم اسفند تقویم ایرانی) را که سالروز تصویب معاهده بین المللی سایتس (CITES)[1] است، به عنوان روز جهانی حیات وحش شناخته و هدف این نام گذاری را افزایش آگاهی در خصوص حیات وحش و اهمیت مغفول مانده ی آن اعلام کرد.

شعار امسال این روز نمادین “گربه های بزرگ، شکارگرانی در معرض تهدید”[2] بود. گربه های بزرگ که معمولا به عنوان یک اصطلاح غیر رسمی بین زیست شناسان و علاقه مندان حیات وحش به کار برده می شود، معمولا به چهار گونه ی بزرگتر سرده ی پانترا (یعنی ببر ها، شیرها، پلنگ ها و جگوارها) اطلاق می شود. این چهار گونه تنها گربه سانان زنده ای هستند که توانایی غرش دارند. به یک معنای کمی سهل گیرانه تر گربه های بزرگ به تمام گربه سانان درشت جثه اطلاق شده و بنابراین شامل یوزپلنگ ها، شیرهای کوهستان (پوما) و یا پلنگ های برفی نیز می شود.

کشور ما ایران روزگاری نه چندان دور در گستره ی زیست گاه های متنوع و رنگارنگش خانه و ماوای دو نوع از باشکوه ترین گربه های بزرگ و بلکه شکوهمند ترین جانوران زیسته در تاریخ سیاره ی آبی بود: ببر هیرکانی(خزری) و شیر آسیایی(ایرانی). اما این روزها اثری از این دو شکارچی شکوهمند طبیعی در بقایای زیستگاه های زوال یافته شان مشاهده نمی شود. آخرین غرش باقی مانده در فلات ایران متعلق به پلنگ ایرانی است که البته وضعیت این گونه نیز به لطف بحران فراگیر محیط زیستی چندان مطلوب به نظر نمی رسد. اگر از تعریف سهل گیرانه ی گربه های بزرگ استفاده کنیم باید بگوییم ایران ما متاسفانه یا خوشبختانه آخرین ماوا و پناهگاه یوز آسیایی نیز هست، این گربه ی زیبا و فتوژنیک اگرچه غرش های شکوهمند عموزاده های خود را ندارد اما می تواند نقش یگانه و مهم خویش را در اکوسیستم هایی که به آن ها تعلق دارد ایفا کند، اما شوربختانه وضعیت آخرین جمعیت باقی مانده یوز آسیایی در ایران بسیار وخیم و بحرانی است، تا جایی که بسیاری از کارشناسان از انقراض قریب الوقوعش می گویند و نام این شکارچی خجالتی و زیبا را در کنار عموزاده های باشکوهش ببر و شیر در آلبوم خاطرات زیستی سرزمین ایران قرار می دهند. انسان ها از دیر باز شیفته زیبایی، خلقیات شگفت آور و رمزآلود گربه ها بوده اند و گربه های بزرگ به ویژه همیشه سمبلی از شجاعت و آزادگی محسوب شده و در ادبیات و فرهنگ های گوناگون مورد ستایش بوده اند، دنیای انسان ها بدون آن ها آزار دهنده تر و تهی تر خواهد بود.

 

پانویس ها


[1] -یک کنوانسیون بین المللی مصوب سازمان ملل که به منع تجارت گونه های وحشی در خظر انقراض می پردازد و به نام کنوانسیون واشنگتن نیز شناخته می شود. این معاهده جهانی در سوم مارس سال 1973 منعقد گشته.

[2]– Big cats, predators under threat

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن بلوک تبلیغات از ما حمایت کنید.