95اقتصاد و کارآفرینیانرژی های تجدیدپذیر

بیوگاز، انرژی آینده

بررسی اجمالی اهمیت استفاده از منابع تجدیدپذیر

مردم بیش از 200 سال است که از بیوگاز استفاده می کنند. در زمانی قبل از اختراع برق بیوگاز از فاضلابروهای زیرزمینی لندن استخراج و در لامپ های خیابانی که لامپ های گازی نام داشتند سوزانده می شد. در بسیاری از نقاط دنیا بیوگاز برای گرمایش و روشنی بخشی خانه ها، پخت و پز و حتی راه انداختن ماشین ها به کار گرفته می شود. در حال حاضر بيش از۶۰۰ واحد هاضم در اروپا مشغول بكار مي باشند. تنها در كشور آلمان در حدود ۲۵۰ واحد بيوگاز طي پنج سال گذشته نصب شده است. این گاز می تواند از لندفیل ها یا همان اماکن دفن زباله استخراج شود و یا در دهکده ها، مصرف خانگی یا اجتماعی داشته باشد.

نویسنده

محمد ماکویی

با گذر سال هایی زیاد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، روستاهای فراوانی را در گوشه و کنار کشور می توان دید که از نعمت گاز طبیعی بی بهره اند. از میان روستاهای نامبرده هم می توان به روستای قلعه محمد علی خان در 70 کیلومتری پایتخت اشاره نمود که علیرغم نزدیکی به تهران از نعمت گاز بی بهره اند و هم می شود به بیش از 70 روستای گلوگاه ساری ذکر به میان آورد و حدیث مفصل را از این مجمل خواند.

عدم بهره مند کردن تمامی روستاهای کشور از برکت گاز طبیعی فقط هم مربوط به هزینه های بالای تولید، انتقال و توزیع گاز نیست زیرا وجود روستاهای دور دست و وفور روستاهایی که صعب العبور بوده و رفت و آمد معمول به آن ها نیز به سهولت میسر نیست مشکل گازرسانی به برخی از روستاها را دو چندان می نماید.

با این حال جای تعجب است که در ایران از سوخت های جایگزین سوخت های فسیلی که در بسیاری از کشورهای دنیا مورد استفاده قرار می گیرند استفاده شایان توجهی به عمل نمی آید و جای خالی بهره گیری از آن ها به ویژه در روستاهای کشور بخوبی احساس می گرد. بیوگاز سوختی است پاک تر از سوخت های فسیلی معمول و جهت تامین گرما و پخت و پز کاربردی تر است. یکی از مزایای بیوگاز قابلیت تولید در محل و در نتیجه عدم نیاز به صرف هزینه های گزاف انتقال و توزیع گاز است.

مواد اولیه تامین بیوگاز براحتی در دسترس هستند زیرا اگر محیط گرمای لازم را داشته باشد(درجه حرارت عموما بالای 15 درجه سانتیگراد) و فضولات حیوانی گاو، گوسفند، بز و اسب یا میوه های جنگلی و پسماند آشپزخانه به وفور در اختیار باشند مشکلی در جهت تولید بیوگاز و استفاده از آن جهت مصارف خانگی روستایی وجود نخواهد داشت. در این میان تنها به این نکته اشاره می شود که سه راس گاو براحتی سوخت مورد نیاز یک خانوار روستایی را جهت تامین گرما و پخت و پز فراهم ساخته و اعضای آن را بی نیاز از استفاده از سوخت های معمول فسیلی می نمایند.

ذکر این نکته ضروری است که هزینه های بیوگاز فقط مربوط به سرمایه گذاری اولیه است زیرا پس از آن منابع تولید بیوگاز همان فضولات حیوانی و پسماندهای آشپزی هستند که برای خریدشان لازم نیست پولی پرداخت شود. دولت و بخش خصوصی متاسفانه در حال حاضر وارد مبحث بیوگاز نشده اند که این امر ممکن است به دلیل پروژه های شکست خورده ای باشد که به ندرت در جهت تولید بیوگاز آزمایش شده اند.

این در حالی است که با گذر سال ها از تولید اولیه بیوگاز، امروزه بسیاری از عیب و ایرادات سیتسم های بیوگاز قدیمی بر طرف شده و علاوه بر آن با واقعی تر شدن قیمت گاز، ورود به عرصه فناوری بیوگاز من بعد دارای صرفه اقتصادی بیشتری هم خواهد بود. به این ترتیب در این مقاله سعی کرده ایم خوانندگان را به گونه ای اجمالی با بیوگاز آشنا نماییم تا به سهم خود تلاش کوچکی در ورود کشورمان به عرصه تولید گاز کم زحمت، کم هزینه و تجدیدپذیر که در زمره انرژی های پاک محسوب می شود نموده باشیم.

بیوگاز چیست؟

بیوگاز ترکیبی از گازهاست و بطور عمده از دی اکسید کربن و متان درست شده است. این گاز در اثر فعالیت انواعی از میکروارگانیزم ها و معمولا در غیاب اکسیژن و هوا تولید می شود. (فقدان اکسیژن شرایط بی هوازی نامیده می شود) حیواناتی که  مواد گیاهی را می خورند و به ویژه حیواناتی که چرا می کنند مقادیر زیادی بیوگاز تولید می نمایند.

بیوگاز تولیدی توسط گاو یا فیل بوجود نمی آید بلکه توسط میلیاردها میکروارگانیزمی که در معده آن ها زندگی می کنند تولید می گردد. بیوگاز در مرداب ها و کف دریاچه ها که در آن ها مواد آلی در حال فساد تحت شرایط “رطوبت” و “فقدان اکسیژن” قرار دارند هم تولید می گردد. بیوگاز قابل اشتعال می تواند در یک مخزن ساده جمع آوری شود. فضولات حیوانی در یک مخزن بسته و جایی که گاز جمع می شود، ذخیره می گردند.

این گاز یک سوخت فوق العاده است که می تواند در مشعل ها و اجاق ها استفاده شده و جایگزین گاز طبیعی متداول که یک سوخت فسیلی است گردد. بیوگاز از آن جهت که تولید بیوگاز وابسته به چراگاه هایی است که عموما در دنباله هر سال علف هایشان رشد و نمو می کنند، منبع انرژی تجدید شدنی محسوب می شود.

در مقابل گاز طبیعی که در اغلب خانه های ما مورد استفاده قرار می گیرد انرژِی تجدید پذیر به حساب نمی آید. گاز طبیعی از باقی مانده فسیلی شده گیاهان و حیوانات حاصل می آید و ممکن است برای تشکیل به میلیون ها سال زمان احتیاج داشته باشد. تجدید پذیری این منابع با توجه به عمر آدمی چنان نیست که انسان ها بتوانند آن ها را تجدید پذیر به حساب بیاورند.

جدا از زندگی در محیط فاقد اکسیژن، میکروارگانیزم های تولید کننده متان ویژگی دیگری هم دارند: آن ها در زمره مخلوقات خیلی کوچکی هستند که توانایی هضم سلولز که ماده اصلی فیبرهای گیاهی است را دارند. خصلت دیگر آن ها این است که نسبت به شرایط محیطی از قبیل درجه حرارت، اسیدیته، میزان آب و غیره حساسیت بالایی دارند.

از مهم ترین کاربردهای بیوگاز می توان به تولید نیروی برق، ایجاد حرارت، سوخت مکمل برای موتورهای احتراق داخلی (به عنوان جایگزین مواد سوختی مانند بنزین و گازوئیل)، به عنوان مواد اولیه در تولید فرآورده‌های شیمیایی و همچنین تولید کود اکسی اشاره کرد. استفاده از بیوگاز می تواند به تامین انرژی پاک، اشتغال زایی و توسعه پایدار کمک شایانی برساند.

به عنوان نمونه ظرفیت کنونی تولید برق در کشور در حدود ۷۰ هزار مگاوات ساعت است در حالی که ظرفیت تولید برق از منابع تجدید پذیر انرژی (بدون در نظرگیری نیروگاه‌های برق آبی) در حدود ۱۵۵ مگاوات است. ملاحظه می گردد که سهم تولید برق از انرژی‌های تجدید پذیر در کشور در حدود ۰٫۳ درصد است و این در حالی است که در کشورهای متوسط جهانی این سهم ۱۰ درصد است و در کشورهای توسعه یافته حتی تا ۴۰ درصد هم می‌رسد.

بر این اساس تولید برق از منابع تجدیدپذیر مانند بیوگاز از بازار بزرگی در ایران برخوردار می باشد که هنوز ظرفیت اشباع نشده بزرگی وجود دارد. براساس گزارش‌های منتشره در ایران سالانه نزدیک به ۲۰ میلیون تن انواع این زباله‌ها تولید می‌شود که در مجموع نزدیک به ۳۲۰ مگاوات ظرفیت کل تولید برق از طریق نیروگاه بیوگازی می‌باشد که تاکنون نزدیک یه ۱۹ مگاوات تولید برق فعال می باشد و با سرمایه‌گذاری در این قسمت می‌توان ظرفیت نصب شده این نیروگاه‌ها را افزایش داد.[1]

پانویس


[1]طلای کثیف در راه توسعه: تولید برق از بیوگاز  www.dariconline.ir

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن مسدودکننده تبلیغات از ما حمایت کنید