تیتر اولجامعهزنان

ریحانه بمانید

درباره برداشت های جنسیت زده در فرهنگ ایران با نگاهی به ورزش زنان

اگر بحث پرورش اندام را در نظر دارند، به سرعت و پس از دریافت نامه پاسخ منفی می‌دهیم چون بحث پرورش اندام و حجیم شدن عضلات شیوه‌های خود را دارد که با شرایط زنان جور در نمی‌آید اما مسئولان پاورلیفتینگ سه حرکت را معرفی کرده‌اند که دلایل خود را هم دارند؛ ما هم از نظر فیزیولوژی و سلامتی آن ها را مورد بررسی قرار می‌دهیم.


بخشی از نظرات مهین فرهادی زاد
معاون بانوان وزارت ورزش و جوانان
در مبانی اعتقادی ما از زن به عنوان ریحانه یادشده
www.eghtesadnews.com

مرضیه حسینی نویسنده: مرضیه حسینی

در چند روز گذشته اظهار نظر مسئولین در خصوص یکی دیگر از مطالبات زنان در حوزه ورزش بار دیگر بحث برانگیز شد، به ویژه که این بار مسئول مورد نظر زنی است که  با تاکید بر کلیشه های جنسیتی در تعریف زن و زنانگی از طرفی و کشاندن پای ایدئولوژی از طرف دیگر، با مطالبه برابری مخالفت می کند.

مهین فرهادی‌زاد معاون زنان وزارت ورزش و جوانان در مورد درخواست زنان برای  فعالیت در رشته‌های پاورلیفتینگف، بوکس و ورزش زورخانه‌ای گفته است: «در مبانی اعتقادی ما از زن به عنوان ریحانه یاد شده، نمی‌توانیم رشته‌ای را قبول کنیم که کل سیستم بدنی و فیزیولوژی او را تحت تاثیر قرار دهد.»[1]

او همچنین گفته در خصوص حضور زنان در این سه رشته باید نظر علما پرسیده و بر اساس آن عمل شود. در کنار اظهار نظرهایی از این دست، غیرقانونی بودن ورزش بدنسازی برای زنان و  مغایر دانستن این ورزش برای زنان با ارزش های نظام از طرف فدراسیون بدن سازی، این سوال را به ذهن نزدیک می کند که ارتباط میان عضلات و ماهیچه های زنان با ارزش های نظام و مبانی اعتقادی ما چیست؟

 

مساله زن همواره چالش برانگیز است

 با نگاهی به مسائل اجتماعی جامعه ایران، به ویژه واکنش فضای مجازی به اخبار و اطلاعات این حوزه متوجه می شویم که هر آنچه مربوط به زنان است از حجاب، حضور در ورزشگاه، دوچرخه سواری، موتورسواری و حضور در عرصه موسیقی و ورزش گرفته تا طلاق، ازدواج و روابط میان دوجنس، وزیر و قاضی شدن زن، بدل به مساله شده و این مساله گاه با تبدیل شدن به بحرانی اجتماعی، ساختار سیاسی را نیز وادار به واکنش کرده و نوعی صف کشی میان نیروهای سیاسی و اجتماعی و همچنین میان زنان و ساختار قدرت ایجاد می کند.

در یک سوی این چالش نفس گیر، طیفی از زنان ایرانی قرار دارند که به شیوه خود یعنی ایجاد تغییر در زندگی روزمره و مطالبه گری در این عرصه مانند اصرار به حضور در عرصه های مختلف ورزشی، هنر و موسیقی، مقاومت پیگیر در برابر خوانش رسمی حجاب و مناسبات با جنس مخالف، نظم سیاسی، دینی و اجتماعی موجود و مبتنی بر پدرسالاری را به چالش می کشند. سوی دیگر این چالش حساس، ایدئولوژی رسمی حاکمیت و ساختار سیاسی با تمام حاملان آن اعم از زن و مرد قرار دارند.

 

ریحانه و نقض حق زنان بر بدنشان

شاید زنان از مهین فرهادی زاد به عنوان زنی که در ساختار سیاسی داری قدرت و نفوذ است انتظار داشتند به مطالبه شان در زمینه حضور در ورزش های بوکس، زورخانه ای و پاورلیفتینگف، پاسخ مثبت دهد. فرهادی زاد اما نه به مثابه یک زن بلکه به عنوان یکی از حاملان و هوادران ایدئولوژی موجود که بر ارزشمندی نقش های سنتی زنان و بازتعریف زن جدید ایرانی بر اساس کلیشه های جنسیتی قرار دارد، عمل می کند.

بدین معنا که وی در مخالفتش با حضور زنان در سه ورزش یادشده، بر چند نکته تکیه کرده است. او در ابتدا می گوید: “در مبانی اعتقادی ما از زن به عنوان ریحانه یاد شده، نمی‌توانیم رشته‌ای را قبول کنیم که کل سیستم بدنی و فیزیولوژی او را تحت تاثیر قرار دهد.” البته فرهادی زاد نگفت که در کجای مبنای اعتقادی ما و بر اساس کدام تفسیر از چه منبع دینی، زن به این دلیل که بدنش عضلانی می شود نمی تواند ورزش بوکس کار کند؟

یا اینکه تعریف ریحانه بودن بر اساس قد، وزن و اندام چیست؟ فرهادی زاد همچنین نگفت اگر ورزش سنگین بدن زنان را از ظرافت زنانه خارج می کند، نظرش راجع به هزاران زن کارگری که بیش از 10 ساعت کار می کنند و در پایان روز خسته و آویزان از دستگیره های مترو و اتوبوس به خانه بازمی گردند، چیست؟

اینکه یک نفر به جای تمام زن های کشور در خصوص شکل دادن به بدنشان تصمیم بگیرد و بر اساس کلیشه های جنسیتی و تعریف از همسر و مادر ایده آل بگوید زن باید لطیف و چونان ریحان نرم و نازک باشد و همچنین این نکته را در نظر نگیرد که ممکن است زنانی باشند که نخواهند مثل ریحانه باشند، نادیده گرفتن حق زنان بر بدنشان است.

حق زن بر بدن خود یکی از پر مناقشه ترین مباحث اجتماعی و مسائل مربوط به زنان است. مالکیت و کنترل بدن برای زنان، تنش ها و مناقشات زیادی از جمله غیرت، ناموس، حیثیت، بکارت و حق سقط جنین و آزادی پوشش را به دنبال داشته است. در جامعه ما با ویژگی های خاصی که نظام سیاسی دارد، مساله حق زنان بر بدنشان، رابطه میان توده زنان، فعالین حقوق زن و نظام سیاسی  را با چالش های مهمی مواجهه کرده است. 

 

مطالبه به مثابه مبارزه

فرهادی‌زاد در بخش دیگری از اظهار نظرهایش در خصوص صدور مجوز ورزش زورخانه ای برای زنان گفته است:” اکنون عکس‌هایی که از بانوان علاقه‌مند به زورخانه برای ما ارسال کرده‌اند، تعداد انگشت‌شماری را نشان می‌دهد. آیا هیاهوی این روزها برای همین نفرات است؟”[2]

مهین فرهادی زاد

در خصوص این اظهار نظر نیز چند نکته وجود دارد اول اینکه زنان، توده ای همگن با مطالبات یکسان نیستند، پراکندگی زنان در قشربندی های طبقاتی، قومیتی، مذهبی و اقلیمی، تفاوتی جدی در مطالبات و نیازمندی های توده زنان ایجاد کرده است، بنابراین نمی توان حق زنانی که مایل به انجام این ورزش ها هستند را نادیده گرفت با این استدلال که  تعداد زنان متقاضی چشمگیر نیست و یا ورزش هایی مردانه هستند و زنان توان انجامشان را ندارند و همچنین  با انجام آن بدنشان از ریحانه بودن خارج شده و به عنوان همسر و مادر جذاب نیستند.

همچنین نمی توان گفت چون در خصوص زنان مسائل مهم تری از قبیل خشونت علیه زنان وجود دارد، درخواست طیفی از زنان طبقه متوسط شهرنشین برای انجام ورزش های قدرتی ضروری نیست زیرا ممکن است حضور در ورزش های بوکس و پاورلیفتینگف مطالبه توده زنان نباشد، اما مطالبه گری و خواست برابری، فی نفسه هم مطلوب است و هم شکلی از مبارزه زنانه بر علیه نابرابری و تبعیض های تاریخی مبتنی بر جنسیت محسوب می شود.

 

نسبت میان پرورش اندام زنان و ارزش های نظام سیاسی چیست؟

ورزش بدنسازی در ایران برای زنان قانونی نیست، فدراسیون پرورش اندام اعلام کرده است بدنسازی زنان با ارزش‌های نظام مغایرت دارد. پیدا کردن نسبت بین پرورش اندام زنان با ارزش های نظام و مغایرت با آن، در متن همان چالش نفس گیر میان زنان با سنت های سیاسی و اجتماعی مردسالار و همچنین اعمال سلطه پدرسالارانه در تمام ارکان حیات فردی و اجتماعی زنان بوسیله دست کم بخشی از جامعه و حاکمیت که جانب سنت پدرسالار را دارد، قابل درک است.

به صورت تاریخی در پهنه جهانی، نظام های سیاسی پدرسالار و ایدئولوژیک تحولات حوزه جنسیت و کنترل بر زنان را به عنوان ابزاری در راستای حفظ نظم سنتی- اجتماعی و حفاظت از ارزش های سنتی در برابر طوفان مدرنیته به کار می گیرند. در چنین ساختاری، مسئله جنسیت، نگرانی از حضور اجتماعی زنان و تغییر در معیارها، هنجارهای و اخلاقیات مربوط به جنس و جنسیت یکی از اضطراب های محوری است.

از سوی دیگر زنان در جامعه جدید به اشکال مختلف این نظام اخلاقی – سیاسی را به چالش می کشند، زندگی روزمره به مثابه سیاست و راهبرد فمنیستی یکی از مهم ترین ابزارهای مقاومت زنان در برابر نظم سیاسی و اجتماعی موجود است.

به این معنی که  سیاست های زندگی روزمره زنان مانند کم حجابی، اصرار به حضور در ورزشگاه، خوانندگی، درخواست برای انجام ورزش پاورلیفتینگ و … در سطوح خرد، به شکل تدریجی، آرام، نامرئی و خستگی ناپذیر عمل کرده و نظم قدرت متمرکز را به چالش می کشند.

این شکل از مواجهه و مبارزه در خصوص درخواست زنان برای انجام ورزش های قدرتی و پاسخ مهین فرهادی زاد، نیز قابل مشاهده است به این معنا که زنان با مطالبه این ورزش ها می کوشند از قدرت تحمیلی نظام سیاسی در خصوص مسائل مختلف زنان بکاهند و به شکلی آرام به پیش روی خود در راستای تحقق آرمان برابری ادامه دهند.

بدین ترتیب است که قدرت می کوشد بدن زنان را به اشکال مختلف کنترل کرده و یا مانند آنچه در زمان پهلوی رخ داد این بدن را به محل سیاست گذاری های دستگاه قدرت تبدیل کند. بر چنین بستر تاریخی است که در جامعه ما هر آنچه مربوط به مساله زنان است، به سرعت سیاسی می شود.

 

پانویس ها


[1]– در مبانی اعتقادی ما از زن به عنوان ریحانه یاد شده www.eghtesadnews.com

[2]– همان

جشنواره" هنر برای همه"

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

نوشته های مشابه

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن