جامعهمسایل اجتماعی

قتل خلاقیت

درباره رویکرد فرهنگ عمومی و نظام آموزشی در جامعه ی ایران

در این نظام آموزشی فقط یک مشت محفوظات به خورد بچه‌ها می‌دهیم. آموزش ما کالایی شده است. کودکان یا کودک کارند یا کودک کارنامه. در این دو تا خلاصه شده است. ما چهار میلیون کودک واجب‌التعلیم داریم که به خاطر فقر از مدرسه رفتن محرومند. آن‌ها انگیزه‌ای برای تحصیل ندارند. در گروه مقابل هم خانواده‌ها تمام کودکی و نوجوانی فرزندان را به خاطر نمره و کارنامه هدر می‌دهند. مگر قرار است فرزندان نهایتا از کجا سردربیاورند؟ نهایتا قرار است به دانشگاهی بروند که آن هم کالایی شده است. در کشور ما نزدیک ۱۰ میلیون فارغ التحصیل دانشگاهی بیکار وجود دارد. ۱۰۰ هزار نفر PhD دارند، اما شغل ندارند. این نشان می‌دهد که ما بی‌هدفیم. در دانشگاه‌ها را باز کرده ایم و در سر بچه‌ها مدرک گرایی انداخته ایم. از کودکی برایشان کلاس تقویتی، کلاس زبان و … می‌گذاریم.

چالش‌های نظام آموزش در ایران / کودکان ما یا کودک کارند یا کودک کارنامه

www.fararu.com

نویسنده

سپهر ساغری

در نقد نظام آموزشی کشور مطالب بسیار نوشته و گفته شده است. شاید یکی از بارزترین چهره های منتقد نظام آموزشی کشور دکترمجید حسینی استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران باشد. عمده ی نقدهای چنین صاحب نظرانی به دستگاه قدرت بازمی گردد و چندان به فرهنگ عمومی نمی پردازند.

به عنوان نمونه دکتر حسینی به درستی تکیه صرف به آمارهای ارایه شده بوسیله مسئولین آموزشی کشور را مورد انتقاد قرار می دهد[1] که توسعه نیافتگی مناطق مختلف کشور را تحت شعاع قرارداده است. با این حال ایشان و دیگر منتقدین چندان به نقش و رسالت شهروندان در ایجاد تغییرات کلان توجهی ندارند.

در حقیقت باید پرسید آیا بدنه جامعه ایران به معنی اخص کلمه نگرانی از بابت 4 میلیون کودک محرو از تحصیل دارند؟ اگر دارند چه رفتار یا دست کم مطالبه عینی از ایشان قابل مشاهده است؟ می توان پذیرفت در جامعه ای که کانال گیزمیز در آن بیش از 1.5 میلیون و کانال های استادان جامعه شناسی هر یک دست بالا چند هزار مخاطب دارند، مسایل اجتماعی اولویت دارد؟ آیال جز این است که همه معابر کسب دانش ما به کانال و صفحات عموما غیرتخصصی تلگرام و اینستاگرام محدود شده است؟ آیا جز این است که نهایت کنشگری اکثریت جامعه ایران به پست گذاشتن و به کشور ناسزا گفتن خلاصه شده است؟

 

تب مدرک گرایی

“ایران نسبت به جمعیت خود بالاترین تعداد تحصیل کرده‌ها را در دنیا دارد. ایران ۸۲ -۸۳ میلیون نفر جمعیت دارد. ما در چنین مملکتی ۲۰ میلیون فارغ التحصیل دانشگاهی داریم. ایران با دو هزار و ۷۰۰-۸۰۰ موسسه بالاترین تعداد مرکز آموزش عالی در جهان را دارد. در صورتی که کشور‌های پیشرفته نسبت به جمعیت‌شان این آمار را ندارند. ژاپن ۵۰۰ مرکز آموزش عالی دارد که این ۵۰۰ مرکز آموزشی هم آموزش می‌دهند و هم مهارت می‌آموزند.”[2]

نکته دیگر در رابطه با نقد نظام آموزشی کشور، عدم توجه به فرهنگ عمومی مدرک گرایی است. خانواده های ایرانی قویا اصرار دارند تا از فرزندان خود دکتر یا مهندس تربیت کنند. این بحث به میزانی فراگیر است که فرهنگیان که طبعا خود نیز برآمده از همین جامعه هستند، رشته تجربی و ریاضی را مختص دانش آموزان مستعد دانسته و شاگردان، به زعم ایشان تنبل می بایست علوم انسانی را دنبال کنند.

باید از خود بپرسیم منطقی است که چنین جامعه ای انتظار توسعه و بهبود شرایط را داشته باشد؟ مردمانی که هیچ تلاشی برای تربیت نیروهای مستعد در عرصه علوم انسانی نمی کنند، از وضعیت حاکم بر کشور گله دارند، بی آنکه به نقش مخرب خود واقف باشند.

با این تفاسیر باز هم می توان همه ایرادات موجود در نظام آموزشی کشور را به پای دستگاه قدرت گذاشت؟ ما مردم هیچ گونه دخل و تصرفی در برآمدن چنین نظامی نداریم؟ نمی توان نتیجه گرفت که پدیدآمدن مدارس خصوصی و غیرانتفاعی ریشه در گرایش عموم خانواده های ایران به تحصیلات دانشگاهی دارد؟

نمی توان مفروض دانست که از بطن چنین نگرشی، نظامی آموزش سربرآورده است که احترام اجتماعی و موفقیت را در تحصیلات دانشگاهی آن هم در چند رشته محدود، تبلیغ می کند؟ نظامی که مدرک گرایی را ترویج و با قتل خلاقیت، دانش آموزان و سپس دانشگاهیانی عموما کم یا بدون مهارت و صرفا با مدرک تحویل جامعه می دهد.

در این بین چاره ی ناچار ما بی تردید توجه به فرهنگ عمومی است. اگر فرهنگ عمومی در کنار ساختارهای عینی برآمده از آن، نظیر وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم و … مورد توجه و نقد قرار نگیرد، در بهترین شرایط نمی توانیم به پدید آمدن تغییرات پایدار در ساختار آموزشی کشور خوش بین باشیم.

 

پانویس ها


[1]– برای کسب اطلاعات بیشتر به صفحه شخصی ایشان مراجعه کنید:

[2]– چالش‌های نظام آموزش در ایران / کودکان ما یا کودک کارند یا کودک کارنامه www.fararu.com

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن بلوک تبلیغات از ما حمایت کنید.