تیتر اولجامعهزنان

جنسیت زدگی

درباره سیطره نگرش جنسیتی در جامعه ایران

آخرین لیستی که از اعضای کابینه دوازدهم منتشر شده، متاسفانه گویای عدم حضور زنان در ترکیب هیات دولت است که برای جامعه ایران مایه تاسف است… زنان فرهیخته ایران نسبت به زنان سایر کشورهای جهان که به مناصب ریاست جمهوری، جایگاه‌های وزارتی و رده‌های کلان دولتی دست یافته‌اند، هیچ کمبودی ندارند و حتی بسیار توانمندتر هستند.

  نبود زنان در ترکیب هیات دولت، برای جامعه ایران مایه تاسف است
www.khouzestan.isna.ir
 

سپهر ساغری نویسنده: سپهر ساغری

توانمندی زنان، برابری جنسیتی، کاهش شکاف جنسیتی، تغییر در نگاه تبعیض آمیز و بسیاری از عبارات و واژگان مشابه، بخشی از ساختار فکری کسانی است که خود را برابری طلب می خوانند.

ایشان ازدواج کودکان، حق رای، طلاق، تعدد زوجات و بسیاری قوانین دیگر را محل نقد دانسته و در طیفی گسترده از نقد اسلام تا ارایه تفسیر متفاوت از آن، به دنبال ارایه راهکاری عینی برای تغییر شرایط زیستی زنان ایرانی اند.

با این حال تلاش برای تغییر شرایط زندگی زنان در حدود مسایل نظری و نبردهای عقیدتی خلاصه نمی شود و اقداماتی عینی، فارق از کم و کیف آن، نیز صورت پذیرفته است. به عنوان نمونه می توان به کمپین “پیش به سوی تغییر چهره مردانه مجلس” اشاره کرد.

توجه به نام کمپین به روشنی نشان می دهد آن چه در کنه اندیشه و رفتار اکثریت فعالین حقوق زنان قابل مشاهده و ارزیابی است، توجه خاص به جنسیت است. باوری که گمان دارد زن بودن امتیاز ویژه ای است در فهم بهتر حقوق زنان و حتی استیفای آن.

از این رو وقتی گام به میدان عمل می گذارند کمپینی با نام “پیش به سوی تغییر چهره مردانه مجلس” برمی گزینند. با این توضیح نوشتار پیش رو قصد دارد نگرش جنسیتی موجود بین فعالین حقوق زنان را مورد نقد و بررسی قرار دهد.

 

توانمندی زنان را دست کم نگیرید

شاید این عبارت یکی از مهم ترین نقاط اشتراک حامیان حقوق زنان در جامعه ایران باشد. با این حال باید پرسید این توانمندی دقیقا به چه معنا است؟ بویژه آنکه عموما حامیان حقوق زنان حضور زنان تحصیلکرده را عاملی مناسب جهت تصدی پست های حکومتی می دانند.

با این وجود آیا تکیه بر آمار قبولی زنان در دانشگاه ها می تواند موید کارآمدی ایشان در صحنه مدیریت باشد؟ اساسا اگر دانشگاهیان صرفا بواسطه برخورداری از مدرک دانشگاهی افراد قابل و توانمندی هستند، پس چرا میزان اظهار نظرات و تصمیمات تامل انگیز در بخش دولتی یا خصوصی بالا است؟

مگر نه این است که عموما، چه اکثریت مردان و چه اقلیت زنان در این بخش ها جملگی تحصیلات عالیه دارند؟ به عنوان نمونه استفاده یا به تعبیری سواستفاده از دانشجویان جهت انجام پروژه های تحقیقاتی و نهایتا درج نام استادانی که بعضا هیچ اطلاعی از محتوا مقاله ندارند، گواه کفایت و توانمندی است؟[1]

یک بار دیگر عبارت آغازین یادداشت را با هم مرور می کنیم:

زنان فرهیخته ایران نسبت به زنان سایر کشورهای جهان که به مناصب ریاست جمهوری، جایگاه‌های وزارتی و رده‌های کلان دولتی دست یافته‌اند، هیچ کمبودی ندارند و حتی بسیار توانمندتر هستند.

زنان ایرانی بسیار توانمندتر هستند دقیقا به چه معنا است؟ آیا توانمندی مورد نظر فعالین حقوق زنان می تواند منجر به اصلاحات مد نظر ایشان شود؟ آیا این اصلاحات فقط از طریق زنان و با دستیابی به مناصب سیاسی رده بالا قابل حصول است؟

آیا می توان پذیرفت صرفا تکیه بر مناصب قدرت می تواند منجر به تحولات بنیادین یا اصلاحات مورد انتظار شود؟ به عبارتی دیگر بدون پشتوانه وجود اقتصاد شفاف، غیردولتی و غیررانتی، وجود تشکل و تحزب، برآمدن نشریات مستقل و بسیاری عوامل دیگر صرفا ورود افراد، ولو صالح و توانمند، به صحنه سیاست و مدیریت کلان، راهگشا خواهد بود؟

باید در نظر داشت اصلاحات بویژه در سطح کلان، نیازمند جریان اجتماعی است که این مهم جز از طریق نقش آفرینی اجتماعی پدید نخواهد آمد. پرسش های مهم دقیقا در همین نقطه مغفول می مانند. نخست آنکه نقش آفرینی اجتماعی چیست و اساسا جامعه ایران چه میزان نسبت به مسایل کلان دغدغه یا تعلق خاطر دارد؟

به بیانی روشن تر موجودیتی به نام ایران و اولویت بندی منافع جمعی برای شهروندان این سامان سیاسی چه میزان تعریف شده است؟ اساسا چه تعداد از زنان ایرانی، ولو تحصیلکردگان، در مورد مسایل کلان کشور مطالعه یا صحبت می کنند؟

در نقطه مقابل چه میزان از ایشان در مورد روابط زناشویی دیگران، ازدواج خوب یا بد، برگزاری مراسم عروسی، انواع لوازم آرایشی و مسایلی از این دست دغدغه دارند؟ در جامعه ای که عموم مردم و بویژه زنان آن، با افتخار خود را غیرسیاسی می دانند چگونه می توان در مدت کوتاه چند ماهه و در آستانه انتخابات انتظار معجزه از اندیشه و رفتار ایشان داشت؟

زنان ایران
زنان ایران

زنان و قدرت

خواست کمپین تنها بالارفتن کمیت زنان در مجلس نیست بلکه وقتی در اساسنامه قید شده “۵۰ کرسی برای زنان برابری‌طلب” یعنی این کمپین خواهان “ورود تنها زنان بیولوژیک نیست، بلکه خواهان وارد شدن زنانی به مجلس است که معتقد به برابری حقوقی زن و مرد هستند.[2]

این موضع گیری آشکارا موید ریشه دار بودن سیطره نگرش جنسیتی است. می پذیرم که بر اساس فرمایش این فعال حقوق زنان، صرفا ورود زنان بیولوژیک به مجلس منظور و مقصودشان نبوده است با این حال باید پرسید چرا نباید مردان در این لیست قرار بگیرند؟

آیا جز این است که بسیار از نویسندگان، پژوهشگر و فعالین پیشرو در بحث حقوق زنان، مرد بوده اند؟ کسروی با ” خواهران و دختران ما”، مشفق کاظمی با “تهران مخوف” یا سعید مدنی در اثر درخور توجه خود “جامعه شناسی روسپیگری” و بسیار دیگر تا امروز نه از موضع یک مرد که در موضع یک شهروند به درستی به مسئله زنان و حقوق ایشان پرداخته اند با این حال همچنان می توان پذیرفت که مردان جایی در لیست اصلاح طلبانه شما نداشته باشند؟ آن هم به صرف مرد بودن؟ گرچه شوربختانه این طرز تفکر مختص نخبگان سیاسی کشور نیست.[3]

به عنوان نمونه پس از تحریم های فراگیر ایالات متحده آمریکا، بحث تولید داخلی و مقوله کارآفرینی با حمایت دستگاه قدرت نقل محافل شد. با این حال شاهد آن بوده و هستیم که شتاب دهنده هایی[4] با اهداف فرهنگی تاسیس شده اند که از پذیرش تیم هایی با عضو خانم معذوراند!

در نقطه دیگر دورهمی های زنانه ای شکل می گیرند که در آن فقط زنان در یک اجتماعی کاملا تک جنسیتی در مورد کارآفرینی صحبت و تبادل نظر می کنند. نکته قابل تامل آنکه اساسا کارآفرینی با روحیه اجتماعی و فعالیت فراجنسیتی در ترادف است.

چگونه می توان از تغییر و اصلاح در جامعه صحبت کرد و بعد آن را محدود به جنسیت خاصی نمود؟ این چگونه اصلاحاتی است که نیمی از جامعه را عامدانه نمی بیند؟ بررسی تجربه تاریخی کدام کشور توسعه یافته نشان می دهد که با برکشیدن دیوار جنسیتی شرایط بهبود یافته است؟

آن بخش از بدنه جامعه و دستگاه قدرت که چنین می اندیشند می بایست در پافشاری خود نسبت به تفکیک جنسیتی جدا از ادله ایدئولوژیک، ثمره آن را هم به ما نشان دهند.

 

پانویس ها


[1]– نویسنده قصد تعمیم این مفسده به همه استادان را ندارد.

[2]– تلاش برای تغییر چهره مردانه مجلس؛ تلاشی موفق یا عقیم؟   www.dw.com

[3]– دست کم کسانی که بخشی از جامعه به ایشان به چشم نخبه سیاسی می نگرد

[4]– شتاب دهنده ها اماکنی هستند که ضمن ارایه خدماتی چون فضای کاری اشتراکی، اینترنت پرسرعت، آموزش های مرتبط به کسب و کار و مانند افراد صاحب ایده را تا رسیدن به محصول مورد نظر ایشان تحت حمایت و پشتیبانی قرار می دهند.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن بلوک تبلیغات از ما حمایت کنید.