جامعه

آب گل آلود، زندگی تیره

درباره چالش آب در ایران با نگاهی به وضعیت آب شرب در استان سیستان و بلوچستان

نویسنده:
آیدا رمضانی

اگر می پسندید به اشتراک بگذارید

کمبود آب، عدم دسترسی به آب شرب و یا غیرقابل مصرف بودن آن در برخی مناطق کشور، از زمره چالش های بزرگ کشور ما است. متاسفانه با توجه به شواهد و اخبار موجود شاهدیم که پیگیری های صورت گرفته از طرف مسئولان و جامعه چندان ثمربخش نبوده است و روز به روز چالش کمبود آب وخیم تر می شود.

همه ما ساعات زیادی از روز را با آب سر و کار داریم؛ از نظافت شخصی گرفته تا نوشیدن و پخت غذا. اما تا به حال لحظه ای به نبود آن فکر کرده ایم؟ آن زمان که با آب فراوان به شستشوی ماشینمان مشغولیم و یا ساعاتی را که در حمام می گذرانیم در حالی که اسحمام ما نباید چند دقیقه بیشتر طول بکشد، آیا به هموطنانی که از این نعمت بزرگ حتی برای خوردن بی بهره هستند، اندیشیده ایم؟ چندان دور از واقعیت نیست بگوییم خیر، زیرا هیچ وقت زندگی سخت آنان را لمس نکرده ایم.

کمتر توانستیم عمق بحران بی آبی و تبعات سیاسی و اجتماعی آن را مثلا در سیستان یا خراسان درک کنیم. جدا از مسئولین ما مردم نیز ترجیح دادیم که به اظهار نظر صرف اکتفا کنیم و چندان خود را درگیر بخش های عملیاتی یا اجرایی نکنیم. روشن است منظور از اقدام اجرایی الزاما آبرسانی به مناطق محروم و کمتربرخودار نیست بلکه در حدود فرهنگ سازی در قالب راه اندازی یا حمایت از نشریات حوزه آب و محیط زیست یا حمایت از انجمن ها و نهادهای مدنی دخیل در حوزه آب، نقش آفرینی چندانی نکرده ایم.

  

مردم هیرمند در انتظار آب

مشکل کمبود آب در استان سیستان مقوله تازه ای نیست. با این حال در طول دهه اخیر علاوه بر کمبود آب مردم با مشکل غیرقابل شرب بودن آن هم مواجه هستند و وضعیت روز به روز بدتر شده است. زنگ خطر زمانی برای مردم این خطه به صدا درآمد که در مواردی اساسا به آب قابل شرب دسترسی وجود ندارد. براساس آمارهای اعلام شده، 700 هزار نفر از جمعیت روستایی سیستان و بلوچستان شبکه آب ندارند؛ هزار و 261 روستا به‌صورت سقایی یعنی با تانکر آبرسانی می‌شوند و سهمیه هر نفر 15 لیتر در شبانه روز است که البته برخی اوقات این میزان هم به آن ها تعلق نمی‌گیرد.[1]

در برخی از روستاها و شهرستان ها حتی وضعیت وخیم تر است. در بخش دوست محمد که مرکز روستای هیرمند است و مدتی است به شهرستان تبدیل شده است، این مشکل به وضوح قابل درک است. محمد اربابی کارشناس آب و از اهالی دوست محمد درباره مشکلات آب این شهرستان این‌طور می‌گوید:

“لوله‌کشی این منطقه هنوز هم همان لوله کشی روستایی 30 سال گذشته است و ما مشکلات زیادی داریم. لوله کشی آب و فاضلاب شهری سال 88 برای شهرهای منطقه سیستان تصویب و اجرا شده اما برای شهرستان هیرمند هنوز هیچ کاری نکرده‌اند. بیشتر از 40 روستای هیرمند مشکل آب دارند و 50 درصد روستاها هم اصلا آب ندارند و با 5 تانکر آبرسانی می‌شوند. روستاییان می‌گویند از ماه مبارک رمضان تا حالا آب آشامیدنی آن ها قطع است و هر سه روز یک بار تانکر برایشان آب می‌آورد که کافی نیست.”[2]

زاینده رود

پناه به هوتک ها

هوتک گودالی است که آب باران در آن جمع می‌شود و انسان‌ و حیوان به‌ طور مشترک از آن استفاده می‌کنند. بسیاری از مردم روستایی در جنوب استان سیستان و بلوچستان برای تأمین آب مورد نیازشان به همین هوتک ‌ها وابسته‌اند. کم آبی در مناطقی مانند چابهار، کنارک و قصرقند شرایط زندگی مردم را روز به روز وخیم تر کرده و باعث شده است تا مردم ناچار به استفاده از آب هوتک ها و چشمه های طبیعی شوند.

مسئولان مشکل را از فرسودگی سیستم آب رسانی می دانند. بسیاری از مردم روستاهای جنوبی سیستان سیستم آب رسانی فرسوده ای دارند که باعث قطعی های فراوان آب می شود و در فصل تابستان و گرما شرایط زندگی مردم را سخت و سخت تر می کند. طبق گفته نماینده سیستان و بلوچستان تنها 19 درصد از مردم شهرستان چابهار از آب شرب سالم و طبیعی برخوردارند.

منبع تأمین آب بسیاری از روستاهای جنوب سیستان و بلوچستان از جمله بخش منطقه “دشتیاری”، “تلنگ” و “پلان” که از بی‌آبی رنج می‌برند “هوتک” و چاله‌های آب ناشی از باران است.[3] مدیرکل سازمان آب و فاضلاب استان سیستان و بلوچستان بیان کرده است که طرح تصفیه‌سازی آب هوتک‌ها برای اهالی روستاها تقریبا ۴ ماه است در دست اجرا است تا با تصفیه‌کن‌های کوچک از آب همین هوتک‌ها در اختیار اهالی روستاها قرار بگیرد[4]

این درحالی است که میانگین دسترسی مردم سیستان و بلوچستان به شبکه آب کمتر از 70 درصد و در روستاها کمتر از 46 درصد است. به همین علت هر ساله تعداد زیادی از هموطنان ما در این استان بخاطر نبود آب شرب مناسب جان خود را از دست می دهند. در این وضعیت انتظار می رود نه فقط مسئولان که فعالین مدنی با تکیه بر آموزه های حوزه کسب و کار و کارآفرینی، چاره ای برای مشکل آب نه فقط در سیستان که برای کل کشور  بیاندیشند.

صاحبین سرمایه و بزرگان قوم تخصص و سرمایه خود را در جهت پیشبرد طرح ها و پایان نامه های کاربردی حوزه آب صرف کنند. رسانه ها و نهادهای مدنی چون سمن ها، تلاش خود را برای آگاهی بخشی و تببین مخاطرات اجتماعی و سیاسی چالش آب، بویژه در مناطق مرزی کشور، بکارگیرند. مخلص کلام اینکه نه فقط برای حل چالش آب که برای رفع همه مشکلات کشور نیازمند همکاری لایه های مختلف اجتماعی در هر دو بخش حاکمیت و ملت هستیم.

 

پانویس ها


[1]روایتی ناتمام از بحران آب در سیستان و بلوچستان  www.eghtesadonline.com

[2]– همان

[3]– پناه به هوتک‌ها در نبود آب لوله‌کشی | آبفای سیستان و بلوچستان: مشکل آبرسانی نداریم  www.hamshahrionline.ir

[4]– همان

 

هاست و دامنه ایران سرور

دیدگاهتان را بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

نوشته های مشابه

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا