فرهنگ ایرانیفرهنگ و هنر

راوی داستان های کودکانه

نگاهی به آثار احمد اکبرپور

بسته اسکناس پدر خانواده درون چاه مستراح می افتد. داوود، پسر سوم خانواده، از ترس اینکه پدر مجبورش کند به درون چاه برود به خانه عمه اش پناه می برد. برادران دیگر نیز حاضر به رفتن به داخل چاه نیستند. پدر مستراح رفتن را ممنوع می کند و فکر می کند که بچه ها به خاطر نیاز به پول مدرسه بالاخره مجبور به درآوردن بسته اسکناس می شوند. داوود و برادرش با دسیسه ای پول لازم برای مدرسه را از پدر می دزدند. در این میان ناتوانی زبانی ساره، دختر خانواده، نیز با دیدن دزدی برادرانش از پدر، از میان می رود. در شب عروسی عمه، پسر عموی بچه ها که همیشه بالای دیوار مستراح شیطنت می کرد به داخل مستراح می افتد، مردم جمع می شوند و مهراب، پسر بزرگ خانواده، هم او و هم پول ها را از چاه مستراح بیرون می آورد.

دلال رحمانی، محمدحسین، قربانی، حسین. بررسی خشونت نمادین در رمان من نوکر بابام نیستم نوشته احمد اکبرپور. مجله مطالعات ادبیات کودک / سال 7، شماره 1، بهار و تابستان 1395 (پیاپی 13)، ص 54

 

نویسنده

فاطمه قاسمی پور

احمد اکبرپور یکی از نویسندگان موفق حوزه‌ی ادبیات کودک و نوجوان است. او در سال 1349 در لامرد استان فارس متولد شد و در رشته‌ی روان‌شناسی به تحصیل پرداخت. اکبرپور پس از نوشتن چند داستان برای بزرگسالان و سرودن یک دفتر شعر، به سمت ادبیات کودک و نوجوان روی آورد و در این عرصه، با موفقیت چشمگیری روبه‌رو شد. شاید یکی از دلایل اصلی این موفقیت، نزدیکی موضوعات داستانی او به دنیای کودکان و نوجوانان باشد؛ هرچند نباید طنزآمیز بودن آثار او را نیز از نظر دور داشت.

کودکان و بیشتر از آنان نوجوانان، علاقه‌ی زیادی به خواندن آثار طنز دارند و هرگاه از طریق آثار طنز نویسنده‌ای، با او آشنا شوند،‌ آثار دیگر او را نیز با علاقه خواهند خواند. درونمایه‌ی بیشتر آثار اکبرپور موضوعاتی مانند ترس، تنهایی و صلح است. او همواره تنفر خود را از جنگ در آثاری مثل “اگر من خلبان بودم” ، “شب به خیر فرمانده” و “امپراطور کلمات نشان می‌دهد. در این داستان‌ها با آثار تخریبی جنگ بر زندگی شخصی و اجتماعی کودکان و نوجونان روبه‌رو هستیم.

اگر من خلبان بودم، روایت چند پسربچه‌ی روستایی است که چهار هواپیمای عراقی روستایشان را بمباران می‌کنند و در این حادثه، معلم آن ها آسیب می‌بیند. نویسنده به خوبی توانسته خشم و ناراحتی دانش‌آموزان از این حادثه را بیان کند. همچنین خط روایی ماجرا به گونه‌ای است که در پایان، مخاطب به نوعی غافلگیر می‌شود و این غافلگیری، اثرگذاری حادثه را دوچندان می‌کند.

 “شب به خیر فرمانده، روایت کودکی است که مادرش را از دست داده و یکی از پاهای خودش هم تا زانو قطع شده است. او در بازی‌های خیالی خود به دنبال انتقام از دشمنانی است که باعث مرگ مادرش شده‌اند و در همین میان، با سربازی خیالی مانند خودش روبه‌رو می‌شود و در نهایت، به این نتیجه می‌رسد که به نیروهایش آتش‌بس اعلام کند.

در این میان، داستان” امپراطور کلمات به گونه‌ای دیگر روایتگر آروزی صلح است؛‌ صلحی برای تمام دنیا با از بین رفتن خط مرزهای کشورها و قاره‌ها. شاید بتوان گفت این اثر، یکی از بهترین آثار اکبرپور است که در حوزه‌ی نوجوان نوشته شده است. نویسنده با وام گرفتن از شعر یک شاعر کره‌ای، داستانی را خلق کرده که مخاطب را به تأملی عمیق درباره‌ی جنگ و مفهوم صلح وامی‌دارد. او در واقع این پرسش را مطرح می‌کند که چه می‌شد اگر خط و خطوط مرزی بین کشورها پاک می‌شد و جنگی به دلیل تعرض به مرزها درنمی‌گرفت؟

یکی دیگر از درونمایه‌های مطرح شده در آثار اکبرپور، مسئله‌ی تنهایی است. این موضوع در من نوکر بابا نیستم به خوبی مشاهده می‌شود. در این اثر با تنهایی نوجوانی به نام داوود روبه‌رو هستیم که صدایش به عنوان نوجوانی مستقل و دارای شخصیتی متفاوت از دیگران به گوش هیچ‌کس، حتی پدر و مادرش، نمی‌رسد.

احمد اکبرپور
احمد اکبرپور

او در ماجرای داستان همواره به دنبال این است که خودش را اثبات کند؛ اما دیگرانِ احاطه شده در فضای روستایی و افکار تا اندازه‌ای بسته و کلیشه شده، این مجال را به او نمی‌دهند. داوود در میان این دیگران تنهاست و فریادش به جایی نمی‌رسد. سه سوت جادویی نیز از دیگر آثاری است که به یکی از معضلات کودکان و نوجوانان،‌ یعنی جدایی والدین و ازدواج دوباره‌ی آن ها می‌پردازد. هرچند لحن نویسنده در بسیاری از این آثار، طنزآمیز است، اما او با همین بیان طنز به خوبی مشکلات کودکان و نوجوانان را بیان کرده است. در واقع اکبرپور توانسته در کنار جذب مخاطب نوجوان از طریق بیان طنز، به مشکلات و دغدغه‌های آنان نیز بپردازد.

توجه به کودکان دارای نقص عضو مانند کودکان نابینا، جنگ و کودکان و نوجوانان در فضای روستا، یکی از علل اصلی موفقیت اکبرپور است. نزدیکی به دنیای فکری کودکان و نوجوانان و پرداختن به موضوعاتی که درگیری‌های مهم آن ها را تشکیل می‌دهد، ویژگی مثبتی است که همراهی مخاطب را در پی دارد. به هر حال باید گفت او یکی از نویسندگانی است که دغدغه‌های دنیای امروز کودکان و نوجوانان را می‌شناسد و با داستان‌پردازی درباره‌ی آن ها، اهمیت این موضوعات را بیان می کند.

 

پانویس ها


آثار اکبرپور تاکنون جوایز زیادی دریافت کرده‌اند؛ از آن جمله می‌توان به جوایز زیر اشاره کرد:

قطار آن شب: جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در سال 1379

امپراطور کلمات: دیپلم افتخار IBBY در پکن در سال 2006؛ برگزیده‌ی جشن فرهنگ فارس؛ کاندیدای بهترین رمان نوجوانان پکا؛ برگزیده‌ی شورای کتاب کودک در سال 1384؛
من نوکر بابا نیستم: برگزیده‌ی کتابخانه‌ی بین‌المللی مونیخ آلمان؛ برگزیده‌ی جشن فرهنگ فارس؛ کاندیدای کتاب سال و پکا و کانون پرورش فکری برای بهترین رمان نوجوان

 شب بخیر فرمانده: برگزیده‌ی یونیسف؛ برگزیده‌ی شورای کتاب کودک

سه سوت جادویی: برگزیده‌ی چهارمین دوره‌ی جشنواره‌ی کتاب برتر

غول و دوچرخه: راه یافته به فهرست کلاغ سفید کتابخانه‌ی بین‌المللی مونیخ آلمان

از دیگر آثار او می‌توان به کتاب‌های زیر اشاره کرد:

دنیای گوشه و کنار دفترم؛ دختری ساکت با پرنده‌های شلوغ؛ کشکول تحت ویندوز؛ مجموعه‌ی اگرهای جادویی؛ هفت خوان و خرده‌ای؛ لحظه‌های سکسکه؛ اگر من خلبان بودم.

Save

Save

Save

برچسب ها

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن بلوک تبلیغات از ما حمایت کنید.