جامعه

نبرد گلادیاتورها

درباره دیکتاتوری اکثریت در فرهنگ ایرانی با نگاهی به بازی پرسپولیس و داماش

اگر می پسندید به اشتراک بگذارید

یک گلادیاتور، در جمهوری روم و امپراطوری روم، به مبارز مسلحی گفته می‌شد که به مبارزات و برخوردهای خشونت آمیز با دیگر گلادیاتورها، حیوانات وحشی و همینطور با جنایتکاران محکوم به مرگ می‌پرداخت. برخی از گلادیاتورهایی که برای شرکت در نبردهای گلادیاتوری داوطلب می‌شدند، نه فقط حقوق فردی و اجتماعی خویش، بلکه حتی زندگی خود را با ظاهر شدن در صحنه این نبردها در معرض خطر قرار می‌دادند
گلادیاتورها، جنگجویانی حرفه ای در روم باستان www.military.ir

شاید فوتبال محبوب ترین ورزش جامعه ایران نباشد اما بی گمان یکی از تاثیرگذارترین آن ها است. چه آن زمان که غزال تیزپای فوتبال ایران با ضربه ای آرام و فنی اردوی ایرانیان را غرق در شادی کرد و چه آن زمان که پسر خوش تکنیک اما کم دقت بوشهری، دروازه پرتقال را کج دید و کوهی از حسرت برایمان بجا گذاشت.

همه این ها و البته خیلی از حوادث این چنینی دیگر چون قهرمانی تیم ملی فوتسال بانوان بدون همراهی کاپیتان ممنوع الخروجش، در یک مسئله تاثیر قابل توجهی بر جامعه گذاشتند؛ حس مشترک با هم بودن چه در غم و چه در شادی.

با این حال تاثیر فوتبال همیشه این چنین مثبت نبوده است و در مواردی گسل های جامعه ایرانی را به وضوح به رخمان کشیده است؛ کم حوصلگی، بداخلاقی، فحاشی، روحیه تخریب گری و البته دیکتاتوری اکثریت. گرچه به این فهرست می توان موارد متعددی را افزود با این حال محور نوشتار حاضر، دیکتاتوری اکثریت است.

 

فوتبال نمایی کوچک از اندیشه و رفتار جامعه ایران

چه تیم های ریشه دار شمال چون داماش، چوکا، شموشک، ملوان و … و چه باشگاه های محبوب فجرسپاسی، صنعت نفت مسجد سلیمان، شاهیت بوشهر و… در جنوب، هر یک به شکلی روی تلخ فوتبال را دیده و چشیده اند. چه جنوب زرخیر و چه شمال حاصلخیز، فقر، محدودیت و ناامیدی را بر پیشانی خود می بیند و دقیقا داستان از جایی شروع می شود که مردمان یک سرزمین همه امیدشان می شود یک تیم فوتبال برای لحظه ای شاد بودن، برای دمی آسودن از مشکلات روزمره، بریدن از روزمرگی و …

با این حال در این بین جریان دیگری جاری است. نه منطق ورزش اجازه بردن به همه تیم ها می دهد و نه اساسا قدرت ماهیتا تمایلی به پذیرش چارچوب های اخلاقی دارد. اما قدرت الزاما به معنای ساختار سیاسی نیست بلکه ساخت عقیدتی و فرهنگی یک جامعه زیربنای رفتار سیاسی است. به بیانی دیگری در یک نمونه فوتبالی، پرسپولیس با طرفدارانی در اقصی نقاط کشور، به مصاف تیم شگفتی ساز جام حذفی، داماش گیلان می رود.

تک بازی جام حذفی حساسیت ها و نگرانی های جدی ایجاد کرده بود. بویژه آنکه داماش چندی پیش در یک بازی بحث برانگیز بازی را به حریف واگذار کرده بود و از صعود به لیگ دست اول فوتبال کشور بازمانده بود.[1] به این ترتیب پیش بینی مخاطره آمیز بودن بازی پایانی جام حذفی چندان دور از ذهن نبود.

به هر روی روز واقعه فرا رسید. در بدو ورود به ورزشگاه داماشی ها که داغ ناداوری را فراموش نکرده بودند، با ورزشگاه یک دست پرسپولیسی مواجه شدند. زمانی که قاب تلویزیون شرایط ورزشگاه فولاد اره نا را نشان داد، زنگ خطر به صدا درآمد.

پرسپولیس که در نیمه نهایی همین جام معتقد به سهم پنجاه درصدی از سکوهای نقش جهان اصفهان بود، حتی یک درصد صندلی خالی در اختیار تیم داماش قرار نداد. نتیجه آنکه مسئولین داماش اعلام کردند بدون حضور اندک تماشاگرانمان حاضر به بازی نخواهیم بود.

از کش و قوس های فراوان و بکارگیری انواع روش های اخلاقی و غیراخلاقی بکاررفته چون پادرمیانی علی رضا بیرانوند و کاپیتان سیدجلال حسینی تا تعطیلی ظاهری بازی و برگزاری مجدد آن، می گذریم.

شاید به عادت همیشگی مقصر اول و آخر چنین حوادثی را مسئولین و دستگاه قدرت بدانیم و چون همیشه خود را ملتی فهیم، شریف، صاحب تمدن و مانند این بخوانیم، با این حال نه فقط مسئولین با سوء مدیریت در مسائلی چون بلیط فروشی، عدم ایجاد انتظام لازم و … که خود جامعه و مردم نیز با هجوم به ورزشگاه، عملا و علنا تاکید داشتند چون ما اکثریت هستیم پس حق بیشتری هم از سکوها داریم.

ضلع سوم مثلت ناکارآمدی را چهره ها یا همان سلبریتی ها تکمیل کردند.[2] به عنوان نمونه مهدی مهدوی کیا بازیکن سابق تیم ملی و پرسپولیس در بخشی از گفتگوی خود با یورونیوز در پاسخ به پرسش خبرنگار در مورد مهندسی شدن عناوین قهرمانی پرسپولیس عنوان کرد:

«من سعی می کنم به این حاشیه ها نپردازم. پرسپولیس سه سال متوالی قهرمان لیگ شده و همه پرسپولیسی ها اکنون مشغول لذت بردن از این مسئله هستند. صحبت هایی انجام شده ولی من زیاد این مسائل را جالب نمی بینم چون سابقه داشته که تیم های دیگر هم در گذشته چند سال پشت سر هم قهرمان شدند اما هیچکس از مهندسی شدن و این مسائل صحبت نکرده است. این حواشی فوتبال هست که من زیاد دوست ندارم به آن بپردازم. چیزی که به آن اعتقاد دارم این است که قهرمان شدن یک تیم در سه سال نتیجه زحمات کل تیم، مربی و مجموعه باشگاه بوده است.»[3]

وقتی مسئولین آن تصمیمات را اتخاذ می کنند و مردم بدون کوچکترین احساس مسئولیتی حق دیگران را پایمال می کنند و نهایتا چهره های سرشناسی با سابقه بازی و سرمربی گیری در کشورهایی چون آلمان که به نظم و رعایت قانون شهره اند، نه فقط این رفتارها را نکوهش نمی کنند که پیام تبریک هم می فرستند، نباید به اصلاح وضع موجود چشم امید داشت.

پرسپولیس داماش جام حذفی
پرسپولیس داماش جام حذفی

تبریک کسب عنوان قهرمانی جدا از آنکه چه تیمی به آن دست یافته و چشم پوشی از مرگ، نقص عضو، عدم حضور زنان و افزایش شکاف اجتماعی و … مهر تاییدی است بر تداوم وضع موجود و اولویت قهرمان شدن تحت هر شرایطی. این مسائل اگرچه از منظر فوتبالی حایز اهمیت اند اما اصل مطلب در غبار این هیاهو پنهان ماند.

در حقیقت در ساخت فکری مورد اشاره، جام بر جان ارجح است و مطمئنا در مسیری گام برمی داریم که در درون و بیرون ورزشگاه های سراسر کشور شاهد درگیری های بیشتر و خونین تر باشیم. جایی که بدنه جامعه ملجا و پناهگاهی برای حق طلبی نداشته باشد و اکثریت نیروی های یک جامعه به صورت علنی یا با سکوت خود، حقیقت را به مسلخ مصلحت ببرند، شکاف بین مردم بیشتر و خطرناک تر خواهد شد.

جایی که فوتبال نه فرصتی برای با هم بودن که روزنه ای است برای کینه جویی. دیکتاتوری اکثریت که حق به جانب با توسل به تعداد هواداران خود، حق بیشتری برای خویش متصور است گویی که نه برای تماشای یک بازی فوتبال که به منظور لشگرکشی پا به میدان رزم گلادیاتورها گذاشته اند و به همین سادگی قانون تقسیم ۵۰ درصد بین هواداران دو تیم فینالیست، زیر دست و پای فرهنگ دیکتاتوری اکثریت له شد و آنچه باقی مانده بود حسرت و حیرت از یک سو و تبریک و تهنیت از سوی دیگر.

 

پانویس ها


[1]– کمک داور بازی داماش – نیروی زمینی تنبیه می‌شود   www.varzesh3.com

[2]– حال چه باشگاه چه هواداران و چه مسئولین هر یک به درصدی مقصر بودند.

[3]– مهدوی کیا در گفت وگو با یورونیوز: زمان قهرمانی تیم های دیگر صحبتی از مهندسی شدن نبود!/ این تیم یکی از بهترین پرسپولیس های تاریخ است

www.jamaran.ir

دیدگاهتان را بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

نوشته های مشابه

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا