فرهنگ ایرانیفرهنگ و هنر

آموزش سنت و تجدد

نگاهی اجمالی به تهدیدها و فرصت های روش های نوین آموزشی

لیلا راسخ نویسنده: لیلا راسخ

اگر به پدیده آموزش و روش های آموزشی در گذر زمان نگاهی گذرا بیاندازیم متوجه تغییرات و تفاوت ویژه آن در گذر زمان و در کشورهایی با فرهنگ های مختلف می شویم. در این صورت در می یابیم که چگونه این پدیده دوره ای بس پر فراز و نشیب را برای رشد و بالندگی پیموده است؛ از باغ آکادمی افلاطون تا شاگردی در محضر استادان نظیر ابن سینا تا مکتب خانه های قدیم و پس از آن دوره دبستان و آموزش متوسطه به سبک سنتی تا آموزش مجازی و آموزش از راه دور، که هر یک در سطح خود دارای مزایا و معایبی بودند.

امروزه با پیشرفت مدیریت آموزشی و تکنولوژی آموزشی و البته ابزارهای سمعی و بصری، شاهد انقلابی نوین در امر یادگیری از پیش دبستان تا سطح استادی می باشیم که شاید اینگونه به نظر برسد که با چنین پیشرفتی در عرصه آموختن و وجود کتاب های الکترونیکی و مراکز آنلاین  و برنامه های خودآموز امر آموزش دیگر تقریبا شخصی شده و سبک سنتی یا همان روش معلم محور (دیگر تبدیل به یک نوستالژی) بدل شده است و از برای آن می توان هزاران مزایا شمرد مانند اینکه دنیای علم آموزی رنگ و بویی دیگر گرفته و مرزها و فاصله ها را می توان در یک ثانیه در آن پیمود.

افزون بر این دیگر محیط مدرسه آن قدر خشک و بی روح و خسته کننده نیست که کودکان را صبح زود با چشمانی  و خواب آلوده و گریان به مدرسه برسانند و با صدای یک زنگ مثل زندانیانی از درب مدرسه پا به فرار بگذراند. با توجه به تسلط فرهنگ مدرک گرایی و تلاش برای رسیدن به لحظه دریافت مدرک و ورود به عرصه کار و زندگی و نیز بعلت ترس از عقب ماندن از آن، روش e-learning  یا  آموزش مجازي و سيستم مديريت آموزش الكترونيكي[1] برای دانشجویان ایرانی بسیار جذاب جلوه نموده است.

 

 

نگاهی به پژوهش ها در زمينه آموزش مجازی

 اگر نگاهی کلی به پژوهش های انجام شده در زمینه روش های آموزشی و طرح های اجرایی بیاندازیم درمی یابیم که مهارت های سواد اطلاعاتی دانشجویان آموزش از دور دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران در سطح نسبتا مطلوب قرار دارد كه البته  يافته هاي اين پژوهش گوياي آن بود كه از ميان مؤلفه ها سواد اطلاعاتی مؤلفه تعيين ماهيت اطلاعات و درك موارد حقوقي و اقتصادي دانشجویان در سطح مطلوبی قرار ندارد[2] و اما در مورد کاربرد تکنولوژی نوین آموزش در مدارس، اثر بخشی تجهیزات آموزشی نیز معنادار محاسبه شد و در نهایت با تاکید بر رضایت شغلی معلم نقش تعیین کننده ای را در تدریس خاطر نشان کرد.[3]

 

نگاهی به طرح های آموزشی كشورهای مختلف

از طرف دیگر با نگاهي به طرح های آموزشی کشورهای مختلف قابل ذکر است که در ایالات متحده آمریکا طرح (آموزش الهام برانگیز) به اجرا گذاشته شده که در این روش نقش آموزش را تنها آموزگار بازی نمی کند بلکه نقش تسهیل کننده را داراست یعنی کسانی که به دانش آموز کمک می کنند تا توانایی هایی خود را شناخته و از آن به بهترین شکل استفاده کند و یک معلم با یک گروه کوچک کار می کند. در مقابل در کشورهای توسعه نیافته و در حال رشد، شرایط به شکل دیگری است.

در هند به معلم بعنوان عامل اصلی دگرگونی در آموزش نگریسته می شود که به دلیل کمبود امکانات و رفاه اجتماعی، تعهد معلمان بسیار پایین بوده و هر روزه از هر چهار معلم یک معلم بر سر کار خود نمی رود و در نتیجه هزاران کودک ثبت نام کرده در مدارس کشور آنچه را که باید بیاموزند نمی آموزند بهمین جهت معلمان در طرحی، از طریق یک اپلیکیشن با هم ارتباط داده می شوند تا ایده های جدید و خلاقانه ای را براي حل مشکلات و پیشرفت پیدا کرده و با هم در میان گذارند.[4]

 

 

آموزش مجازی و دانشگاه های برتر دنیا

باوجود دانشگاه های مجازی فراوان و مسلما کم هزینه در کشورهای توسعه یافته به ویژه ایالات متحده (و با اینکه مهد تکنولوژی آموزش نوین مي باشد و به کل دنیا با متدهای نوین خدمات ویژه برای تحصیل از راه دور ارایه می دهد) هنوز دانشگاه های برتر دنیا كلاس هاي های حضوری خود را حفظ کرده و دانشجویان فراوانی از سراسر دنیا حاضر به پرداخت هزینه های گزاف و حضور فیزیکی جهت تحصیل و فارغ التحصیلی از چنین دانشگاه هایی هستند. همچنین بسياري از متخصصين حرفه اي و آكادمي ها سعي در برگزاري دوره ها وكلاس ها و ورك شاپ ها (كارگاه ها) بصورت حضوري دارند تا بتوانند تا حد امكان راندمان آموزش را بالا برند.

 

کلاس درس هاروارد
کلاس درس هاروارد

آموزش نوین یا سنتی؟

بر اساس این  گفته ها، اسناد ذکر شده  و پژوهش های مطرح شده، چنین  بر می آید که با وجود پیشرفت های نوین وسایل ارتباطی و آموزشی که تا سر حد دانشگاه های “تمام انلاین” پیشروی کرده و آن را در برگرفته، در کشورهای مطرح علمی دنیا به تمامی این پیشرفت های نوين تنها بصورت يك ابزار (كمك آموزشی) و مقوله ای جانبی نگاه شده و نقش اول و اصلی را همچنان معلم و استاد ایفا می کند و هنوز امر آموزش بویژه در حوزه علوم انسانی جایگاه ویژه دارد و نقش اصلی آن مربوط به استادان خبره و با تجربه و ارتباط موثر و انسانی چهره به چهره می باشد نه ارایه حجم بالآي اطلاعات یا ابزارهاي چند رسانه اي.

به بیانی دیگر تجربه سال ها استادی را نمی توان صرفا از راه دور فرا گرفت و تاثير پذيري از تجربه انسانی نیاز به روابط انسانی دارد. البته پر واضح است که وجود پیشرفت های تکنولوژی باعث اعتماد بنفس، افزایش انگیزه و لذت از یادگیری در امر آموختن می شود با این حال عواملی چون انزوا و کناره گیری اجتماعی، نداشتن ارتباط شخصی و تعامل عینی و عدم بازخورد و پیشرفت توانایی ها، از مشکلات مهم این امر شناخته شده است.

برای تحول در نظام آموزشی كشور ما، تغییر از رویکرد آموزشی به رویکرد فرهنگی و تربیتی  پیشنهاد شده است[5] و بعنوان راه حل نسبتا موثرتوصیه بر این است در آموزش عالی مشاوران تحصیلی همواره متقاضیان را جهت ورود به دانشگاه متقاعد كنند که دانشگاه آنلاین و مجازي هرگز جز اولویت انتخاب آن ها با توجه به سطح دانش و مهارت یک فارغ التحصیل به شمار نمي آيد و تا در توان دارند باید بکوشند تا از وجود استادان کار آزموده و توانمند بصورت حضوری بهره مند گردند. این امر باعث می شود تا با داشتن مهارت های تخصصی و دانش ویژه و برتر خود نسبت به همتایان در آینده، درعرصه شغلی و کاری هر چه بیشتر توانمند بوده ودرخشیده و البته بهمراه آن در حیطه اجتماعی و اقتصادی  نیز پیشرو و موفق تر از سایرین باشند.

 

پانویس ها


[1]– Learning Management System 

[2]– کشاورز محسن، فرج اللهی مهران، سرمدی محمدرضا، زندی بهمن. سطح سواد اطلاعاتی دانشجویان یک نظام آموزش از دور. نشريه علمي پژوهشي، راهبردهاي آموزش در علوم پزشكي جلد ٨ شماره ٤، صفحات ٢٣١ -٢٣٧

[3]– سعیدی یاسین، صالحی عمران ابراهیم، شعبانی فاطمه، فرامرزی زهره. نگرش معلمان نسبت به کاربرد تکنولوژی آموزشی در تدریس و رابطه آن با رضایت شغلی در مدارس هوشمند. فصلنامه فنآوري اطلاعات و ارتباطات در علوم تربيتي، شماره دوم، سال هفتم، زمستان ٩٥ ، صفحات صفحات ٩٩-١٢٢

[4]– ایجاد انگیزه در معلم برای تغییر و بهبود رویکردهای آموزشی در هند و آمریکا  www.arsi.euronews.com

[5]– نظام مديريت آموزشي در عرصه تعليم و تربيت بايد تغيير اساسي كند  www.irna.ir

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن

بلوک تبلیغ حذف شد

با غیرفعال کردن بلوک تبلیغات از ما حمایت کنید.