تیتر اولجامعهمسایل اجتماعی

چهره یک متجاوز

درباره تلقی از متجاوز جنسی در جامعه ایران

مریم 17 ساله می گوید:”روحم در عذاب بود وقتی می دیدم به کسی که باید پشتیبان من باشه، کسی که پدرمه از من لذت جنسی می بره، می گفت من باباتم اشکالی نداره، کسان دیگه نباید این کار را بکنند اما من اشکالی نداره … اما دیگه این آخری ها تحمل برام سخت بود…”

مالجو محسن. تجاوز به محارم: زمینه ها، استراتژی متجاوز و واکنش های بزه دیده. فصلنامه علمی- پژوهشی رفاه اجتماعی، سال نهم، شماره 34، ص 93

سپهر ساغری نویسنده: سپهر ساغری

در حریم امن باور عمومی به یکه سالاری خود ادامه می دهد. در حالی که اکثریتی قابل توجه در جستجوی چهره ای غریبه اند، نزدیک ترین افراد به یک زن،[1] نقش متجاوز را ایفا می کنند. از تهدیدهای عاطفی تا فشارهای مالی، از حقه های کلامی تا توسل به خشونت، بخشی از استراتژی کسانی است که جامعه آن ها را در مقام پشتیبان و خیرخواه تام و تمام می بیند؛ پدر.

سپیده می گوید:”با مهربانی آمده بود پیشم می گفت تو بیوه هستی و من هم پدر تو هستم اگر من تو را ارضا کنم بهتر از این است که بروی بیرون و با مردم دیگر رابطه داشته باشی … می گفتم من اصلا نمی خوام کسی من را ارضا کنه …”[2]

هدف نویسنده پرداختن به همه ابعاد پیدا و پنهان تجاوز به محارم نیست. طبعا بررسی این آسیب اجتماعی از حوصله نوشتار پیش رو از یک سو و تخصص نویسنده از سوی دیگر، خارج است.

در عین حال “چهره یک متجاوز” تلاشی است برای ایجاد یک جرقه در ذهن جامعه در حال گذارمان تا تفاوت فاحش بین انگاره های عمومی و حقایق علمی را بهتر و بیشتر درک کند. از این رو نوشتار حاضر با تکیه بر تحقیقات صورت گرفته در این زمینه، به تجاوز جنسی به محارم در ایران پرداخته است.

 

تجاوز به محارم چیست؟

تصور عمومی از تجاوز، محدود به رابطه یک مرد غریبه با یک زن با توسل به خشونت است. رابطه ای که مرد غریبه بر حسب امیال خود و ابراز خشونت، زنی را به بردگی جنسی می کشاند گرچه تعریفی پذیرفته شده است اما همه ابعاد این پدیده را نشان نمی دهد. شاهد مدعا آن که جدا از نادیده گرفتن احتمال بروز خشونت جنسی از سوی زنان، مسئله تجاوز به محارم را هم شامل نمی شود.

با این حال شاید مهم ترین مفهومی که نیاز به توضیح دارد، تفاوت گذاری میان دو مفهوم زنای با محارم و تجاوز به محارم است که تا به حال به آن توجهی نشده است. گرچه زنای با محارم و تجاوز به محارم هر دو نوعی انحراف و آسیب اجتماعی هستند، ولی به اشتباه هر گونه رابطه جنسی با محارم با عنوان زنای با محارم شناخته می شود، این طور که فرضا اگر پدر و دختری یا برادر و خواهری با رضایت کامل درگیر رابطه جنسی شوند یا اینکه به زور و اجبار یکی از طرفین رابطه جنسی برقرار شود، هر دو زنای با محارم نامیده می شود که این تعبیر کاملا غلط به نظر می رسد.[3]

 

تلقی جامعه ایران از متجاوز

معتقدند هیچ پدر و مادری، بد فرزند خود را نمی خواهد. از نفرین مادر و آه پدر بسیار گفته اند و شنیده ایم. طبعا در چنین جامعه ای نقد نهاد خانواده و بویژه پدر، کار سخت و پر هزینه ای است. قداست نهاد خانواده و بویژه پدر موجب شده است تا در مواردی مسائلی تلخی در این اولین پناهگاه انسانی، حادث شود.

نمونه بارز چنین انگاره های قوانینی حاکم بر اجتماعی است که چشم بر قتل فرزند بوسیله پدر، می بندد. پیامد آن آشکار است. در حالی که اکثریت نگران و مضطرب از “مرد غریبه”، نظریه پردازی می کنند، پدر خانواده در حریمی امن به سلطنت خود ادامه می دهد.

او که از زمان رفت و آمد تا نوع لباس پوشیدن را تحت کنترل دارد، خود را مالک همه چیز من جمله فرزندان خانواده می بیند. مالکیت نیز آشکار است که در کنه خود اجازه هرگونه دخل و تصرف و استفاده از شی یا مال را در اختیار مالک قرار می دهد!

“در طی صحبت هایی که با مددکار داشتم فهمیدم که در ناخودآگاه این احساس که دخترم به من تعلق دارد و من می توانم هرگونه استفاده که می خواهم از او کنم وجود داشته و حالا سعی می کنم این احساس را از بین ببرم و یک پدر برای او باشم.”[4]

با این توضیحات چندان بیراه نیست بگوییم خانواده در جوامع پدرسالاری چون جامعه ایران، نه الزاما مامنی مطمئن که بالقوه می تواند قربانگاهی برای زنان باشد. کما اینکه مطالعات نشان می دهند خطر حمله جدی از سوی اعضای خانواده، دو برابر بیگانگان است.[5]

شاید یک نمونه بارز آن قتل رومینا اشرفی با داس بوسیله پدرش باشد. گرچه باید در نظر داشت حوادث این چنینی همه ماجرای پدرسالاری در ایران و بسیاری از کشورهای در حال توسعه نیست.[6] در مواردی مسائلی رخ می دهد که اگر از قتل مشمئزکننده تر نباشد کمتر از آن هم نیست.

به نظر می رسد در برخورد با واژه “تجاوز” اکثریت ما به یاد مرد یا مردانی غریبه می افتیم، با این حال حقیقت در پشت مصلحت اندیشی و قدسی انگاری ها جامعه ما، پنهان مانده است. “چند بار وقتی خواب بودم به سراغم آمده بود چون با چاقو تهدید می کرد از ترس جانم چیزی نگفتم، پدری که به دخترانش رحم نمی کنه حتما می تونه آن ها رو بکشه…”[7]

این صحبت های زینت است که به همراه خواهرش زینب مورد تجاوز پدرشان قرار گرفته اند. زینب در این مورد می گوید:

“اگر قرص های خواب را نمی خوردیم بیشتر کتک می زد. می گفت اگر به حرفم گوش نکنی می سوزانمت، چند بار صورتم را با آب جوش چون نذاشته بودم کاری بکنه، سوزانده بود. حتی چند بار من را در کمد محبوس کرده و پایم را با فندک سوزانده و بعد به من تجاوز کرد. می ترسیدم و کاری نمی توانستم بکنم.”[8]

فرهنگ عمومی که بجای ایستادن در کنار قربانی، او را مقصر می داند، زمینه را برای عدم افشای این جنایت پنهان، مهیا کرده است. پدران و برادران متجاوز در سایه نگاه معیوب جامعه، سکوت زنان درمانده را فرصتی گرانبها برای ادامه کامجویی خود می بینند.[9]

بر اساس گزارش مالجو اکثریت قربانیان تجاوز، بر اساس باورهای عمومی، جلوگیری از پاشیدگی خانواده، عدم وجود مرجعی جهت حمایت از ایشان و … سکوت را ترجیح می دهند.

 

پانویس ها


[1]– آشکار است که فقط زنان قربانی تجاوز جنسی و مشخصا تجاوز به محارم، نیستند با این حال اکثر قربانیان را زنان تشکیل می دهند.

[2]– مالجو محسن. تجاوز به محارم: زمینه ها، استراتژی متجاوز و واکنش های بزه دیده. فصلنامه علمی- پژوهشی رفاه اجتماعی، سال نهم، شماره 34، ص 97

[3]– همان، ص 84

[4]–  همان، ص 93

[5]– همان، ص 84

[6]– باید در نظر داشت که خشونت علیه زنان در کشورهای توسعه یافته هم دیده می شود و یک معضل جهانی است. با این حال بر اساس ماهیت و مخاطب ماهنامه سرند، در نوشتار حاضر به یکی از شدیدترین اشکال خشونت علیه زنان در جامعه ایران پرداخته شده است.

[7]– مالجو محسن. تجاوز به محارم: زمینه ها، استراتژی متجاوز و واکنش های بزه دیده. فصلنامه علمی- پژوهشی رفاه اجتماعی، سال نهم، شماره 34، ص 95

[8]– همان، ص 95

[9]– می بایست تاکید کنم که متجاوز الزاما مذکر نیست.

دیدگاهتان را بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا