اقتصاد و کارآفرینیتیتر اول

کارآفرین اجتماعی کیست؟

درباره کارآفرینی اجتماعی و نقش کارآفرین اجتماعی در جامعه

زهرا طلایی
مترجم:
زهرا طلایی

اگر می پسندید به اشتراک بگذارید

هر تعریفی از مفهوم کارآفرینی اجتماعی باید نمایانگر نیاز به‌ نوعی تغییر در نظم بازار باشد . تعریف زیر تاکید بر نظم و پاسخگویی را با مفاهیم خلق ارزش (بر اساس نظریات سه)، عوامل تغییر و نوآوری (بر اساس مفاهیم شومپیتر)، فرصت‌طلبی (بر اساس نظریات دراکر) و درایت (بر اساس نظریات استیونسن) را ترکیب کرده است که به طور خلاصه می‌توان به این صورت بیان کرد:[1]

کارآفرینی اجتماعی به شیوه‌های زیر نقش تغییر در بخش اجتماعی را ایفا می‌کند:
– پذیرش رسالت خلق و حفظ ارزش اجتماعی (این مورد منحصر به ارزش خصوصی نیست)
– شناسایی و جستجوی فرصت‌های جدید برای استفاده در این رسالت
– فعالیت در فرآیند دائمی نوآوری، سازگاری و یادگیری
– فعالیت جدی بدون محدودسازی منابع فعلی
– نمایش مسئولیت‌پذیری بیشتر در حوزه‌های فعالیت

این یک تعریف کاملا ایده‌آل از مفهوم کارآفرینی اجتماعی بود. افراد پیشرو در حوزه های اجتماعی این ویژگی‌ها را به روش‌ها و در جهات مختلف نشان می دهند. هر چقدر فردی بیشتر تمام شرایط را رعایت کند، نمونه‌ بهتری برای کارآفرین اجتماعی است. افرادی که در کار خود خلاق‌تر باشند و بهبود اجتماعی بیشتری ایجاد کنند، طبیعتا بیشتر به‌ عنوان یک کارآفرین شناخته می‌شود. افرادی که حقیقتا نظریات شومپیتر را دنبال می‌کنند و در صنایع خود تغییر و اصلاح ایجاد می‌کنند. هریک از مؤلفه‌های تعریف بالا نیاز به تعریف بیشتر دارد، پس جزئی تر به هر یک می پردازیم:

عوامل تغییر در بخش اجتماعی: طبق توصیف شومپیتر، کارآفرینان اجتماعی افرادی اصلاح‌طلب و تحول‌آفرین با رسالتی اجتماعی هستند. آن ها تغییرات اساسی در نحوه انجام کارها ایجاد می‌کنند. دیدگاه‌های این افراد جسورانه است. آن ها صرفا به دنبال حل نشانه‌های مشکل نیستند و به علت‌های اصلی توجه می‌کنند. اغلب به‌ جای رفع نیازها سعی در کاهش آن دارند و به دنبال ایجاد تغییرات فراگیر و بهبود پایدار هستند. ممکن است حوزه‌ فعالیت آن ها منطقه‌ای باشد ولی اقدامات آن ها امکان ایجاد تغییرات جهانی در عرصه‌های آموزش، سلامتی، توسعه‌ اقتصادی، محیط‌زیست، هنر و یا هر حوزه زندگی اجتماعی را دارد.

پذیرش رسالت خلق و حفظ ارزش اجتماعی: این تفاوت اصلی بین کارآفرینان اجتماعی و کارآفرینان تجاری، حتی در مشاغل دارای مسئولیت اجتماعی است. برای یک کارآفرین اجتماعی، رسالت اجتماعی بسیار مهم است. این رسالتی برای بهبود اجتماعی است که نمی‌توان آن را به ایجاد منافع خصوصی (بازدهی مالی یا سود صرف) برای افراد تقلیل داد. ممکن است کسب سود، ایجاد ثروت یا پاسخ به خواسته‌های مشتریان بخشی از این مدل باشد اما این ها ابزاری برای دستیابی به هدف اجتماعی هستند نه خود هدف اجتماعی. سود و رضایت مشتری معیاری برای خلق ارزش نیست، تأثیر اجتماعی معیار خلق ارزش است. کارآفرینان اجتماعی در سرمایه‌گذاری خود به دنبال بازده اجتماعی طولانی‌مدت هستند. آن‌ها چیزی بیشتر از تغییر سریع می‌خواهند و به دنبال ایجاد بهبود پایدار هستند و به حفظ تأثیر می اندیشند.

جستجو و شناسایی بی‌وقفه فرصت‌های جدید برای استفاده در رسالت اجتماعی: سایر افراد مشکلات را می‌بینند اما کارآفرینان اجتماعی فرصت‌ها را می‌بینند. آن ها صرفا از درک نیاز اجتماعی یا دلسوزی خود دست به عمل نمی‌زنند، بلکه چشم‌اندازی از دستیابی به بهبود دارند و در تلاش برای عملی کردن این چشم‌انداز هستند. این افراد پیگیر هستند. مدلی که کارآفرینان اجتماعی طراحی می‌کنند و رویکردهایی که اتخاذ می‌کنند اغلب تغییر می‌کنند زیرا کارآفرینان اجتماعی در طی زمان متوجه می‌شوند کدام از این رویکرد و مدل مؤثر است و کدام کاربردی نیست. عنصر مهم پشتکار و تمایل به تغییر و تعدیل در گذر زمان است. کارآفرینان هنگام مواجه با یک مشکل  به‌جای تسلیم‌شدن از خود می‌پرسند چطور می‌توان این مشکل را حل کرد؟ چطور می‌توان این مورد را عملی کرد؟

کارآفرینی و خلق ارزش
کارآفرینی و خلق ارزش

فعالیت در فرآیند دائمی نوآوری، سازگاری و یادگیری: کارآفرینان مبتکر هستند. آن ها زمینه‌های جدیدی ایجاد می‌کنند، مدل‌های جدیدی طراحی می‌کنند و پیشگام در به‌کارگیری روش‌های جدید هستند. همان‌طور که شومپیتر اشاره می‌کند، نوآوری به اشکال مختلفی بروز پیدا می‌کند و صرفا با اختراع یک چیز جدید شکل نمی‌گیرد. نوآوری می‌تواند شامل استفاده از ایده معمول به روشی جدید یا در موقعیتی جدید باشد. لزومی ندارد که کارآفرینان اجتماعی مخترع نیز باشند. آن‌ها باید در به‌کارگیری چیزی که سایر افراد اختراع کرده‌اند، خلاقیت به خرج دهند. ممکن است خلاقیت آن ها در شیوه‌ تنظیم و شکل‌دهی برنامه‌ اصلی خود یا جمع‌آوری منابع و تأمین مالی کارشان بروز یابد. کارآفرینان اجتماعی برای تأمین مالی به دنبال راه‌های خلاقانه‌ای هستند که مطمئن باشند سرمایه‌گذاری‌ها تا زمانی که ارزش اجتماعی ایجاد می‌کنند، به منابع دسترسی داشته باشند. این تمایل به نوآوری بخشی از روش کارآفرینان است و تنها بروز ناگهانی خلاقیت نیست، بلکه فرایند دائمی جستجو، یادگیری و بهبود است. البته در کنار نوآوری عدم اطمینان و شکست نیز وجود دارد. کارآفرینان اجتماعی تمایل به تحمل میزان زیادی عدم قطعیت دارند و یاد می‌گیرند چطور خطرات را برای خود و دیگران مدیریت کنند. آن ها شکست پروژه را به‌ عنوان تجربه یادگیری تلقی می‌کنند نه یک اتفاق شخصی.

فعالیت جدی بدون محدودسازی منابع فعلی: کارآفرینان اجتماعی اجازه نمی‌دهند منابع محدود آن‌ها مانع از پیگیری چشم‌انداز و دیدگاه‌های شان شود. آن ها در فعالیت بیشتر با منابع کم و محدود و جذب منابع دیگر ماهر هستند. منابع محدود را به‌خوبی استفاده می‌کنند و با جذب شرکای دیگر و همکاری با آن ها نهایت استفاده را از منابع محدود خود می‌کنند. کارآفرینان اجتماعی تمام منابع ممکن را بررسی می‌کنند از جمله منابع مؤسسات نیکوکاری و روش‌های بازرگانی در بخش تجاری، آن ها خود را محدود به قواعد و روش‌های مرسوم بخش تجاری نمی‌کنند. این افراد استراتژی منابع را به‌گونه‌ای طراحی می‌کنند که منابع تمایل به پشتیبانی از رسالت اجتماعی آن ها را داشته باشد، ریسک پیش رو را در نظر می‌گیرند و مشکلات و ضررهای ممکن را به‌گونه‌ای کنترل می‌کنند که آسیب ناشی از شکست را کاهش دهد. آن ها توان ریسک‌پذیری سهام‌دارانشان را شناسایی می‌کنند و از این مسئله برای افزایش ریسک در مقابل افرادی که توانایی پذیرش بیشتری دارند، استفاده می‌کنند.

نمایش مسئولیت‌پذیری بیشتر در حوزه‌های  فعالیت: کارآفرینان اجتماعی به دنبال درک صحیحی از مخاطبین و حوزه‌های فعالیت خود هستند و می خواهند اطمینان حاصل ‌کنند که از نیازها و ارزش‌های مخاطبین خود و جوامعی که فعالیت می‌کنند، ارزیابی درستی دارند. این مسئله در بعضی موارد نیازمند ارتباط نزدیک با آن جوامع است. کارآفرینان اجتماعی انتظارات و ارزش‌های سرمایه‌گذاران خود را تشخیص می‌دهند و هرکسی که سرمایه، زمان و تخصص خود را برای کمک به آن ها استفاده می‌کند، جزو سرمایه‌گذاران خود می‌شناسند. آن ها به دنبال پیشرفت واقعی برای ذی‌نفعان و جامعه‌ خود و هم چنین برگشت سرمایه (اعم از اجتماعی یا مالی) به سرمایه‌گذاران خود هستند. برقراری تناسب بین ارزش‌های سرمایه‌گذاران و نیازهای جامعه بخش مهمی از چالش کارآفرینان است. کارآفرینان اجتماعی در صورت امکان، مکانیسم بازخورد شبیه بازخورد بازار را برای افزایش پاسخگویی خود ایجاد می‌کنند. آن ها علاوه بر سنجش پیشرفت در اندازه، خروجی و فرآیند، پیشرفت خود در حوزه‌های اجتماعی، مالی و مدیریتی را نیز ارزیابی می‌کنند و از این اطلاعات برای اصلاح در صورت لزوم استفاده می‌کنند.

 

کارآفرینان اجتماعی، افرادی منحصربه‌فرد

کارآفرینی اجتماعی توصیف‌کننده مجموعه‌ای از رفتارهای خاص و استثنایی است. این نوع رفتارها باید در افرادی که توانایی و ویژگی‌های اخلاقی لازم برای این نوع کارها را دارند، تقویت شود. ما می‌توانیم کارآفرینان اجتماعی بیشتری در جامعه داشته باشیم. با این حال آیا هر فردی باید آرزوی کارآفرینی اجتماعی داشته باشد؟ خیر! هر فرد پیشرو در بخش اجتماعی برای کارآفرینی مناسب نیست. این مسئله درباره تجارت نیز صادق است، هر مدیر تجاری یک کارآفرین نیست (بر اساس تعریف سه، شومپیتر، دراکر و استیونسن از کارآفرینی). درحالی‌که ما تمایل به رفتارهای کارآفرینانه بیشتر در هر دو بخش اجتماعی و تجاری داریم، جامعه به انواع سبک و شیوه‌های مختلف مدیریت و رهبری دارد. کارآفرینان اجتماعی گروه خاصی از رهبران هستند و باید منحصربه‌فرد شناخته شوند. این تعریف تمایز این افراد را به‌خوبی نشان می‌دهد و تاکید می‌کند که کارآفرینی اجتماعی کار راحتی نیست. ما به کارآفرینان اجتماعی نیاز داریم تا در قرن جدید به ما در پیداکردن راه‌های جدید برای پیشرفت و بهبود اجتماعی کمک کنند.

 

پانویس

[1]– یادداشت حاضر ترجمه و تلخیصی است:

The Meaning Of Social Entrepreneurship  J.Gregory Dees

دیدگاهتان را بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

نوشته های مشابه

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا