فرهنگ و هنرمعرفی کتاب

روایتی در میان مرگ و زندگی

نگاهی به رمان طاعون اثر آلبر کامو

علی تیموری
نویسنده:
علی تیموری

اگر می پسندید به اشتراک بگذارید

در آن ایام به نظر رسید زمان ثابت مانده. چالاب‌های بازمانده از آخرین رگبار‌ها را خورشید می‌خشکاند. همه چیز در آن فصلِ سال مردم را به آرامش فرا می‌خواند. لیکن، در مدت چهار روز، تب چهار خیزِ خیره‌کننده برداشت: شانزده مرگ، بیست و چهار، بیشت و هشت و سی و دو. روز چهارم، گشایش بیمارستان امدادی در دبستان اعلام شد. همشهریان‌مان که تا آن هنگام همچنان با مزاح بر نگرانی‌شان سرپوش می‌گذاشتند، اکنون با چهره‌ای مغموم از خیابان می‌گذشتند بی‌آن که لب از لب باز کنند
طاعون، آلبر کامو، ترجمه کاوه میر‌ عباسی، نشر چشمه، تهران، چاپ هفتم 1399، ص 65

 در طول تاریخ همواره عوامل متعددی مانند جنگ، بیماری، حوادث طبیعی و … باعث شده‌اند که عده زیادی از مردم یک منطقه یا حتی فراتر از آن در سراسر جهان، جان خود را از دست بدهند؛ این عوامل پس از اثر‌گذاری بر تاریخ و جامعه ممکن است وارد داستان‌ها شوند، در قالب موسیقی‌ها شنیده شوند و یا بر روی صحنه‌ها به نمایش درایند. گاهی هم ممکن است روزگار به‌گونه‌ای رخ دهد که خودمان در شرایطی قرار بگیریم که بیم مرگ را هر لحظه در اطرافمان حس کنیم و آن را از کسانی که قرار است در آینده داستان آن را بشنوند یا تماشا کنند، بیشتر حس کنیم؛ یعنی زمانی که قرار است به ارزش زیستن بیشتر فکر کنیم و به دنبال جوابی برای آن باشیم.

کتاب طاعون از آلبر کامو روایت غیر تاریخی از شیوع بیماری طاعون در نیمه اول قرن بیستم و در شهر اُوران واقع در شمال غرب کشور الجزایر است. داستان پیش از آغاز شیوع طاعون شروع می‌شود یعنی جایی که مردم بی خبر از آینده زندگی عادی خود را دنبال می‌کنند و توجهی به افزایش تعداد موش‌های شهر ندارند و آن‌ را مهم نمی‌دانند. اما در آینده با مرگ خود یا اطرافیان، بسته شدن دروازه‌ها شهر، قرنطینه خانگی مواجه می شوند که تاثیری غریب بر زندگی تمامی افراد جامعه می‌گذارد. راوی داستان به دلایلی که آخر کتاب عنوان می‌کند خود را معرفی نمی‌کند و تنها روایت افرادی را بیان می‌کند که هر کدام به نوعی نمادی از یک بخش جامعه‌اند.

به طور مثال “دکتر برنار ریو” که در بیشتر داستان با او همراه هستیم، شبانه‌ روز درگیر مسائل درمانی است یا “رامبر” خبرنگاری است که از پاریس آمده اما به دلیل بسته بودن مسیر‌های خروجی شهر و در دسترس نبودن تلگراف، خبری از عزیزانش ندارد و حاضر است برای خروج از شهر هر قانونی را زیر پا بگذارد و هر هزینه‌ای را بپردازد و یا “کوتار” که در ابتدای داستان با خودکشی ناموفقی که می‌کند با او آشنا می‌شویم، شخصیتی است که جو حاکم بر شهر به دلیل شیوع بیماری به سودش است و از این که تمام توجه نیرو‌ها امنیتی به برقراری قرنطینه است احساس رضایت می‌کند و خود را در خطر نمی‌بیند اما زمانی که بیماری در حال کاهش است نگرانی او بیشتر و بیشتر می‌شود و همواره چشم انتظار جهش و موجی دیگر از بیماری است.

رمان طاعون اثر آلبر کامو
رمان طاعون اثر آلبر کامو

« از ماه اوت به بعد میزان مرگ و میر به حدی رسید که ظرفیت گورستان کوچک شهرمان دیگر جواب‌گوی تعداد قربانیان نبود. هر قدر هم دیوارها را برداشتند و در زمین‌های اطراف برای مردگان جا باز کردند فایده نداشت و چاره‌ساز نشد. ابتدا به فکرشان رسید خاک‌سپاری را شب هنگام انجام دهند تا از رعایت برخی چیز‌ها معاف باشند. بنابراین اجساد را شتاب‌زده درون گودال ‌ها می‌انداختند. هنوز کارشان به پایان نرسیده بود که بیل‌ها بر چهره‌ها‌ی بی جان، آهکِ خام می‌پاشیدند. لیکن کوتاه زمانی بعد ناگزیر شدند پهنه گورستان را در مسیری دیگر فراخ کنند. خیلی زود چاره‌ای نماند جز آن که قربانیان طاعون را نیز بسوزانند.»[1]

 کتاب طاعون در آشنایی با فلسفه مورد تایید کامو نقش مهمی دارد. کامو در این کتاب در مقایسه با کتاب‌ بیگانه بیشتر به موضوع مرگ و زندگی می‌پردازد و آن‌ را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار می‌دهد و سعی دارد تا ارزش زیستن را در مواجه با مرگ به چالش بکشد و از اهداف زندگی کردن بگوید. علاوه بر مرگ و زندگی ما در این داستان با موضوعات مختلفی مانند: عشق، حس انسان دوستی، تعصبات کورکورانه، باور‌های خرافی و … مواجه می‌شویم. کتاب طاعون از آلبر کامو و کتاب کوری از ژوزه ساراماگو دو کتابی هستند که برای علاقمندان کتاب به علت خلق فضایی مشابه وضع حال حاضر جهان، بیش از قبل مورد توجه قرار گرفتند.

 

پانویس

[1]– طاعون، آلبر کامو، ترجمه کاوه میر‌ عباسی، نشر چشمه، تهران، چاپ هفتم 1399، ص 65

دیدگاهتان را بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

نوشته های مشابه

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا